Zadanie 28 — kwiecien 2020 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

W poniższej tabeli zestawiono wartości stałej dysocjacji (w temperaturze 25 ºC) kwasu

butanowego i jego monochloropochodnych.

Wzór kwasu

Stała dysocjacji Ka

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 16.

1,5 · 10−5

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 16.

1,4 · 10−3

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 16.

8,9 · 10−5

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 16.

3,0 · 10−5

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, t.2, Warszawa 2000.

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.

Wprowadzenie jednego atomu chloru do cząsteczki kwasu butanowego jest

przyczyną zwiększenia zdolności tej cząsteczki do odszczepiania protonu.

P

F

2.

Wpływ atomu chloru na moc kwasów chlorobutanowych jest tym

mniejszy, im bardziej atom ten jest oddalony od grupy karboksylowej.

P

F

3.

Kwas 4-chlorobutanowy jest kwasem słabszym od kwasu butanowego.

P

F

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Większe Ka oznacza mocniejszy kwas w porównywanych warunkach.

Podpowiedź 2

Uszereguj wartości według odległości chloru od grupy karboksylowej.

Podpowiedź 3

Potwierdź wzmacniający, malejący z odległością wpływ chloru i zaznacz P, P, F.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1. – P, 2. – P, . – F

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Każda podana monochloropochodna ma większą stałą dysocjacji niż kwas butanowy, więc chlor zwiększa zdolność odszczepiania protonu. Efekt indukcyjny elektroujemnego podstawnika słabnie wraz z odległością od grupy karboksylowej: największe Ka ma pochodna 2-chloro, mniejsze 3-chloro i 4-chloro.

Nawet 4-chlorobutanowy jest jednak mocniejszy od butanowego, bo 3,0·10−5 > 1,5·10−5. Poprawne oceny to P, P, F.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1. – P, 2. – P, . – F

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2020_04_probny_28

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania