Zadanie 34.2 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 34–35.

Przygotowano cztery wodne roztwory o tym samym stężeniu molowym, z których każdy

zawierał inną pochodną węglowodoru. Te związki zostały opisane poniższymi wzorami

z uwzględnieniem dominującej formy, w jakiej występują w roztworze.

Informacja do zadań 34–35. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.
Źródło

Informacja do zadania 34.

W trzech probówkach A, B i C znajdują się w przypadkowej kolejności wodne roztwory –

o równej objętości – trzech różnych pochodnych węglowodorów wybranych spośród związków

I–IV. Stwierdzono, że cząsteczki związku, którego roztwór znajduje się w probówce B, są

chiralne, a cząsteczki związków, których roztwory znajdują się w probówkach A i C, nie są

chiralne.

Każdy roztwór podzielono na dwie próbki o tej samej objętości i przeprowadzono dwa

doświadczenia umożliwiające identyfikację badanych substancji.

Doświadczenie pierwsze

W roztworach z probówek A, B i C zanurzono uniwersalny papierek wskaźnikowy. Okazało

się, że tylko w roztworach z probówek A i B uniwersalny papierek wskaźnikowy zmienił barwę

z żółtej na czerwoną.

Do roztworów (o tej samej objętości) z probówek A, B i C wprowadzano stopniowo roztwór

wodorotlenku sodu o stężeniu molowym 0,1 mol · dm−3 z dodatkiem alkoholowego roztworu

fenoloftaleiny. Okazało się, że roztwór w probówce B przereagował całkowicie z dwukrotnie

większą objętością roztworu wodorotlenku sodu niż roztwór w probówce A i roztwór

w probówce C.

Doświadczenie drugie

Do roztworów (o tej samej objętości) z probówek A, B i C wprowadzono kwas solny

z dodatkiem oranżu metylowego. Zmianę barwy z czerwonej na żółtą zaobserwowano tylko po

wprowadzeniu kwasu solnego do roztworu z probówki C.

Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, jakiej ulega związek znajdujący się w probówce B podczas doświadczenia pierwszego, oraz równanie reakcji, jakiej ulega związek znajdujący się w probówce C podczas doświadczenia drugiego. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych przedstawione w informacji wstępnej.

Probówka B:

Probówka C:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zidentyfikuj w IV dwa miejsca zużywające OH−.

Podpowiedź 2

W β-alaninie dodany H+ przyłącza się do COO−, nie do już protonowanej grupy amoniowej.

Podpowiedź 3

W B zastosuj 2OH− i 2H2O, w C jeden H+ oraz kation z grupą COOH.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 34.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Probówka C:

Odpowiedź CKE 34.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne napisanie dwóch równań reakcji w formie jonowej skróconejprzy

poprawnej identyfikacji związków w probówkach B i C w zadaniu 34.1.

1 p. – za poprawne napisanie jednego równania reakcji przy poprawnej identyfikacji związku

w danej probówce w zadaniu 34.1.

0 p. – za błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub błędna identyfikacja związków

w probówkach B i C w zadaniu 34.1. albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W B związek IV reaguje z dwoma OH−: jeden usuwa proton wolnej grupy karboksylowej, drugi proton grupy amoniowej. Powstaje anion z dwiema grupami karboksylanowymi, grupą aminową i ładunkiem −2 oraz dwie cząsteczki wody.

W C jon obojnaczy β-alaniny przyjmuje jeden proton na grupie karboksylanowej, dając kation aminokwasu. Zachowujemy wzory z wprowadzenia i prawidłowe ładunki. Wymagane równania półstrukturalne przedstawia grafika odpowiedzi.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 34.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Probówka C:

Odpowiedź CKE 34.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_34.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania