Źródło
Informacja do zadań 34–35.
Przygotowano cztery wodne roztwory o tym samym stężeniu molowym, z których każdy
zawierał inną pochodną węglowodoru. Te związki zostały opisane poniższymi wzorami
z uwzględnieniem dominującej formy, w jakiej występują w roztworze.

Źródło
Informacja do zadania 34.
W trzech probówkach A, B i C znajdują się w przypadkowej kolejności wodne roztwory –
o równej objętości – trzech różnych pochodnych węglowodorów wybranych spośród związków
I–IV. Stwierdzono, że cząsteczki związku, którego roztwór znajduje się w probówce B, są
chiralne, a cząsteczki związków, których roztwory znajdują się w probówkach A i C, nie są
chiralne.
Każdy roztwór podzielono na dwie próbki o tej samej objętości i przeprowadzono dwa
doświadczenia umożliwiające identyfikację badanych substancji.
Doświadczenie pierwsze
W roztworach z probówek A, B i C zanurzono uniwersalny papierek wskaźnikowy. Okazało
się, że tylko w roztworach z probówek A i B uniwersalny papierek wskaźnikowy zmienił barwę
z żółtej na czerwoną.
Do roztworów (o tej samej objętości) z probówek A, B i C wprowadzano stopniowo roztwór
wodorotlenku sodu o stężeniu molowym 0,1 mol · dm−3 z dodatkiem alkoholowego roztworu
fenoloftaleiny. Okazało się, że roztwór w probówce B przereagował całkowicie z dwukrotnie
większą objętością roztworu wodorotlenku sodu niż roztwór w probówce A i roztwór
w probówce C.
Doświadczenie drugie
Do roztworów (o tej samej objętości) z probówek A, B i C wprowadzono kwas solny
z dodatkiem oranżu metylowego. Zmianę barwy z czerwonej na żółtą zaobserwowano tylko po
wprowadzeniu kwasu solnego do roztworu z probówki C.
Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, jakiej ulega związek znajdujący się w probówce B podczas doświadczenia pierwszego, oraz równanie reakcji, jakiej ulega związek znajdujący się w probówce C podczas doświadczenia drugiego. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych przedstawione w informacji wstępnej.
Probówka B:
Probówka C:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zidentyfikuj w IV dwa miejsca zużywające OH−.
Podpowiedź 2
W β-alaninie dodany H+ przyłącza się do COO−, nie do już protonowanej grupy amoniowej.
Podpowiedź 3
W B zastosuj 2OH− i 2H2O, w C jeden H+ oraz kation z grupą COOH.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Probówka C:

Zasady oceniania
2 p. – za poprawne napisanie dwóch równań reakcji w formie jonowej skróconejprzy
poprawnej identyfikacji związków w probówkach B i C w zadaniu 34.1.
1 p. – za poprawne napisanie jednego równania reakcji przy poprawnej identyfikacji związku
w danej probówce w zadaniu 34.1.
0 p. – za błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub błędna identyfikacja związków
w probówkach B i C w zadaniu 34.1. albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W B związek IV reaguje z dwoma OH−: jeden usuwa proton wolnej grupy karboksylowej, drugi proton grupy amoniowej. Powstaje anion z dwiema grupami karboksylanowymi, grupą aminową i ładunkiem −2 oraz dwie cząsteczki wody.
W C jon obojnaczy β-alaniny przyjmuje jeden proton na grupie karboksylanowej, dając kation aminokwasu. Zachowujemy wzory z wprowadzenia i prawidłowe ładunki. Wymagane równania półstrukturalne przedstawia grafika odpowiedzi.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Probówka C:
