Źródło
Informacja do zadań 34–35.
Przygotowano cztery wodne roztwory o tym samym stężeniu molowym, z których każdy
zawierał inną pochodną węglowodoru. Te związki zostały opisane poniższymi wzorami
z uwzględnieniem dominującej formy, w jakiej występują w roztworze.

Źródło
Informacja do zadania 34.
W trzech probówkach A, B i C znajdują się w przypadkowej kolejności wodne roztwory –
o równej objętości – trzech różnych pochodnych węglowodorów wybranych spośród związków
I–IV. Stwierdzono, że cząsteczki związku, którego roztwór znajduje się w probówce B, są
chiralne, a cząsteczki związków, których roztwory znajdują się w probówkach A i C, nie są
chiralne.
Każdy roztwór podzielono na dwie próbki o tej samej objętości i przeprowadzono dwa
doświadczenia umożliwiające identyfikację badanych substancji.
Doświadczenie pierwsze
W roztworach z probówek A, B i C zanurzono uniwersalny papierek wskaźnikowy. Okazało
się, że tylko w roztworach z probówek A i B uniwersalny papierek wskaźnikowy zmienił barwę
z żółtej na czerwoną.
Do roztworów (o tej samej objętości) z probówek A, B i C wprowadzano stopniowo roztwór
wodorotlenku sodu o stężeniu molowym 0,1 mol · dm−3 z dodatkiem alkoholowego roztworu
fenoloftaleiny. Okazało się, że roztwór w probówce B przereagował całkowicie z dwukrotnie
większą objętością roztworu wodorotlenku sodu niż roztwór w probówce A i roztwór
w probówce C.
Doświadczenie drugie
Do roztworów (o tej samej objętości) z probówek A, B i C wprowadzono kwas solny
z dodatkiem oranżu metylowego. Zmianę barwy z czerwonej na żółtą zaobserwowano tylko po
wprowadzeniu kwasu solnego do roztworu z probówki C.
Napisz numery związków, których roztwory znajdowały się w probówkach A, B i C.
Numer związku | |
|---|---|
probówka A | |
probówka B | |
probówka C |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw oddziel próbkę chiralną B od dwóch achiralnych.
Podpowiedź 2
Dwukrotnie większe zużycie zasady wskazuje dodatkową grupę karboksylową.
Podpowiedź 3
Przyporządkuj A związkowi II, B IV i C III.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Numer związku | |
|---|---|
probówka A | II |
probówka B | IV |
probówka C | III |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie związków.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Chiralna próbka B o kwaśnym odczynie i dwukrotnie większym zużyciu NaOH odpowiada związkowi IV, kwasowi asparaginowemu. Achiralny kwas karboksylowy II to A. Probówka C zawiera achiralny aminokwas III, β-alaninę, który zużywa dodany kwas przez protonowanie grupy karboksylanowej.
Zatem A = II, B = IV, C = III. Seryna I jest chiralna, ale nie spełnia zestawu informacji o B. Korzystamy z łącznych wyników chiralności, odczynu i reakcji z kwasem oraz zasadą.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Numer związku | |
|---|---|
probówka A | II |
probówka B | IV |
probówka C | III |