Źródło
Informacja do zadań 30–32.
Poniżej przedstawiono ciąg przemian chemicznych, w których biorą udział związki organiczne
umownie oznaczone literami Q, X, Y i Z oraz metanian etylu.

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
1. | Przemiana związku X do związku Y przebiega według mechanizmu rodnikowego. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Związek Y można otrzymać ze związku Q z pominięciem związku X, jeżeli zastosuje się wodny roztwór wodorotlenku potasu. | P | F |
3. | Wszystkie przemiany przedstawione na schemacie to reakcje substytucji. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zidentyfikuj X jako eten, Y jako etanol i Q jako chloroetan.
Podpowiedź 2
Porównaj działanie wodnego KOH z eliminacją prowadzoną w etanolu i podwyższonej temperaturze.
Podpowiedź 3
Oceń zdania jako F, P, F: hydratacja nie jest rodnikowa, a bezpośrednia hydroliza chloroetanu jest możliwa.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. | Przemiana związku X do związku Y przebiega według mechanizmu rodnikowego. | F | |
|---|---|---|---|
2. | Związek Y można otrzymać ze związku Q z pominięciem związku X, jeżeli zastosuje się wodny roztwór wodorotlenku potasu. | P | |
3. | Wszystkie przemiany przedstawione na schemacie to reakcje substytucji. | F |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Przemiana X w Y jest kwasowo katalizowaną hydratacją etenu, czyli addycją elektrofilową, a nie rodnikową. Etanol Y można też otrzymać bezpośrednio z chloroetanu Q przez substytucję nukleofilową wodnym KOH.
Nie wszystkie etapy ciągu są substytucjami: występuje między innymi eliminacja prowadząca do etenu oraz addycja wody. Poprawna sekwencja to F, P, F. Kluczowe jest rozróżnienie wodnego i etanolowego roztworu zasady, które kierują przemianę w inną stronę.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. | Przemiana związku X do związku Y przebiega według mechanizmu rodnikowego. | F | |
|---|---|---|---|
2. | Związek Y można otrzymać ze związku Q z pominięciem związku X, jeżeli zastosuje się wodny roztwór wodorotlenku potasu. | P | |
3. | Wszystkie przemiany przedstawione na schemacie to reakcje substytucji. | F |