Cykloheksanol reaguje z manganianem(VII) potasu w środowisku kwasowym zgodnie
z poniższym schematem.

Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy) równania reakcji redukcji i utleniania zachodzących w czasie opisanej przemiany. Uwzględnij, że reakcja przebiega w środowisku kwasowym. Dobierz współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie.
Równanie reakcji redukcji:
Równanie reakcji utleniania:

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal zmianę stopni utlenienia manganu i węgla z grupą alkoholową.
Podpowiedź 2
Połącz oddawanie dwóch elektronów przez alkohol z przyjmowaniem pięciu przez MnO4−.
Podpowiedź 3
Pomnóż utlenianie przez 5, redukcję przez 2 i skróć wspólne składniki; użyj 6H3O+ w równaniu sumarycznym.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Redukcja: MnO₄⁻ + 8 H₃O⁺ + 5 e⁻ → Mn²⁺ + 12 H₂O
lub MnO₄⁻ + 8 H⁺ + 5 e⁻ → Mn²⁺ + 4 H₂O.
Utlenianie: C₆H₁₁OH + 2 H₂O → C₆H₁₀O + 2 H₃O⁺ + 2 e⁻
lub C₆H₁₁OH → C₆H₁₀O + 2 H⁺ + 2 e⁻.
Równanie sumaryczne: 5 C₆H₁₁OH + 2 MnO₄⁻ + 6 H₃O⁺ → 5 C₆H₁₀O + 2 Mn²⁺ + 14 H₂O. C₆H₁₁OH i C₆H₁₀O oznaczają odpowiednio cykloheksanol i cykloheksanon.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania procesu redukcji
i równania procesu utleniania oraz poprawne uzupełnienie sumarycznego równania
reakcji w formie jonowej skróconej.
1 p. – za poprawne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania procesu redukcji
i równania procesu utleniania oraz błędne uzupełnienie sumarycznego równania reakcji
lub
– za błędne napisanie w formie jonowo-elektronowej równania procesu redukcji
lub równania procesu utleniania oraz poprawne uzupełnienie sumarycznego równania
reakcji.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Cykloheksanol utlenia się do cykloheksanonu, oddając dwa elektrony na cząsteczkę. Redukcja manganu wymaga pięciu elektronów: MnO4− + 8H3O+ + 5e− → Mn2+ + 12H2O.
Półreakcję alkoholu zapisujemy z 2H2O po lewej oraz 2H3O+ i 2e− po prawej, jak na grafice. Wspólny bilans dziesięciu elektronów daje współczynniki sumaryczne 5, 2, 6, 5, 2, 14. Nie zamieniamy Mn2+ na MnO2, ponieważ środowisko jest kwasowe.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Redukcja: MnO₄⁻ + 8 H₃O⁺ + 5 e⁻ → Mn²⁺ + 12 H₂O
lub MnO₄⁻ + 8 H⁺ + 5 e⁻ → Mn²⁺ + 4 H₂O.
Utlenianie: C₆H₁₁OH + 2 H₂O → C₆H₁₀O + 2 H₃O⁺ + 2 e⁻
lub C₆H₁₁OH → C₆H₁₀O + 2 H⁺ + 2 e⁻.
Równanie sumaryczne: 5 C₆H₁₁OH + 2 MnO₄⁻ + 6 H₃O⁺ → 5 C₆H₁₀O + 2 Mn²⁺ + 14 H₂O. C₆H₁₁OH i C₆H₁₀O oznaczają odpowiednio cykloheksanol i cykloheksanon.