Źródło
Informacja do zadań 19–20.
Atom wodoru w cząsteczce etynu (acetylenu) wykazuje większą kwasowość niż atomy wodoru
w grupach alkilowych. Fakt ten potwierdza reakcja acetylenu z aktywnym metalem, która
przebiega zgodnie z poniższym równaniem.
Produktami opisanej reakcji są gazowy wodór i acetylenek monosodu.
Podobne właściwości wykazują także inne alkiny z wiązaniem potrójnym znajdującym się na
końcu łańcucha (RC≡C−H).
Na podstawie: R. Morrison, R. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 1985.
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) wszystkich alkinów, które zawierają sześć atomów węgla w cząsteczce i nie reagują z sodem.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyklucz cząsteczki z końcowym wiązaniem potrójnym i jego atomem wodoru.
Podpowiedź 2
Rozdziel cztery pozostałe atomy węgla między obie strony wiązania potrójnego.
Podpowiedź 3
Narysuj heks-2-yn, heks-3-yn i 4-metylopent-2-yn; sprawdź kompletność trzech możliwości.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) trzech alkinów.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z sodem reagują alkiny końcowe zawierające wodór przy atomie węgla wiązania potrójnego. Szukamy więc wszystkich alkinów wewnętrznych C6H10.
Pozostające poza dwoma atomami wiązania potrójnego cztery atomy węgla rozdzielamy między dwa podstawniki jako 2 + 2 albo 1 + 3; fragment trójwęglowy może być prosty lub rozgałęziony. Otrzymujemy heks-3-yn, heks-2-yn i 4-metylopent-2-yn. Trzy wzory przedstawia grafika odpowiedzi; obrócenie rysunku nie daje kolejnego izomeru.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
