Iloczyn rozpuszczalności Ks soli i wodorotlenków jest stałą równowagi dynamicznej, jaka
ustala się między nierozpuszczoną substancją a jej roztworem nasyconym.
Chlorek ołowiu(II) jest związkiem trudno rozpuszczalnym w wodzie. Iloczyn rozpuszczalności
tej soli wyraża się równaniem Ks(PbCl₂) = [Pb²⁺] · [Cl⁻]². W temperaturze 298 K jego wartość
jest równa 1,7 · 10−5.
Jeżeli stężenie jednego z jonów w roztworze się zmieni, np. przez rozpuszczenie innej
substancji, która jest mocnym elektrolitem i dysocjuje z wytworzeniem takich jonów, zmienia
się stężenie drugiego jonu, tak aby – zgodnie z regułą przekory – zachowana była stała wartość
iloczynu rozpuszczalności.
Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007.
Przygotowano 100 cm3 nasyconego wodnego roztworu chlorku ołowiu(II) o temperaturze
298 K. Do przygotowanego roztworu dodano 100 cm3 wodnego roztworu chlorku sodu
o stężeniu 1,0 mol dm⋅−3
Oblicz stężenie molowe jonów ołowiu(II) w roztworze otrzymanym w opisany powyżej sposób w temperaturze 298 K. W obliczeniach pomiń stężenie jonów chlorkowych pochodzących od trudno rozpuszczalnej soli.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw oblicz stężenie NaCl po podwojeniu objętości.
Podpowiedź 2
Podstaw stężenie chlorków do Ks, pamiętając o potędze drugiej.
Podpowiedź 3
Oblicz 1,7·10−5/0,25 i podaj 6,8·10−5 mol·dm−3 Pb2+.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

−3
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
wyniku w jednostce stężenia molowego (mol·dm−3).
1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
– niepodanie wyniku w jednostce stężenia molowego (mol·dm−3).
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Po zmieszaniu równych objętości stężenie chlorków wniesionych przez NaCl spada z 1,0 do 0,50 mol·dm−3. Zgodnie z wymaganym przybliżeniem pomijamy chlorki pochodzące od PbCl2.
Wówczas Ks = [Pb2+][Cl−]2 daje [Pb2+] = 1,7·10−5/0,502 = 6,8·10−5 mol·dm−3. Dodatek wspólnego jonu zmniejsza rozpuszczalność soli i powoduje wytrącanie. Nie pomijamy rozcieńczenia NaCl ani kwadratu stężenia Cl− wynikającego ze stechiometrii soli.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

−3