Zadanie 16 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Iloczyn rozpuszczalności Ks soli i wodorotlenków jest stałą równowagi dynamicznej, jaka

ustala się między nierozpuszczoną substancją a jej roztworem nasyconym.

Chlorek ołowiu(II) jest związkiem trudno rozpuszczalnym w wodzie. Iloczyn rozpuszczalności

tej soli wyraża się równaniem Ks(PbCl₂) = [Pb²⁺] · [Cl⁻]². W temperaturze 298 K jego wartość

jest równa 1,7 · 10−5.

Jeżeli stężenie jednego z jonów w roztworze się zmieni, np. przez rozpuszczenie innej

substancji, która jest mocnym elektrolitem i dysocjuje z wytworzeniem takich jonów, zmienia

się stężenie drugiego jonu, tak aby – zgodnie z regułą przekory – zachowana była stała wartość

iloczynu rozpuszczalności.

Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,

Warszawa 2007.

Przygotowano 100 cm3 nasyconego wodnego roztworu chlorku ołowiu(II) o temperaturze

298 K. Do przygotowanego roztworu dodano 100 cm3 wodnego roztworu chlorku sodu

o stężeniu 1,0 mol dm⋅−3

Oblicz stężenie molowe jonów ołowiu(II) w roztworze otrzymanym w opisany powyżej sposób w temperaturze 298 K. W obliczeniach pomiń stężenie jonów chlorkowych pochodzących od trudno rozpuszczalnej soli.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw oblicz stężenie NaCl po podwojeniu objętości.

Podpowiedź 2

Podstaw stężenie chlorków do Ks, pamiętając o potędze drugiej.

Podpowiedź 3

Oblicz 1,7·10−5/0,25 i podaj 6,8·10−5 mol·dm−3 Pb2+.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 16 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

−3

Zasady oceniania

2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie

wyniku w jednostce stężenia molowego (mol·dm−3).

1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego

lub

– niepodanie wyniku w jednostce stężenia molowego (mol·dm−3).

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Po zmieszaniu równych objętości stężenie chlorków wniesionych przez NaCl spada z 1,0 do 0,50 mol·dm−3. Zgodnie z wymaganym przybliżeniem pomijamy chlorki pochodzące od PbCl2.

Wówczas Ks = [Pb2+][Cl−]2 daje [Pb2+] = 1,7·10−5/0,502 = 6,8·10−5 mol·dm−3. Dodatek wspólnego jonu zmniejsza rozpuszczalność soli i powoduje wytrącanie. Nie pomijamy rozcieńczenia NaCl ani kwadratu stężenia Cl− wynikającego ze stechiometrii soli.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 16 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

−3

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_16

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania