Źródło
Informacja do zadania 15.
Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani
w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym. Metal ten roztwarza się natomiast całkowicie
w rozcieńczonym kwasie azotowym(V), a także w kwasie octowym. W reakcji ołowiu
z rozcieńczonym kwasem azotowym(V) powstają azotan(V) ołowiu(II), tlenek azotu(II) oraz
woda. W reakcji tego metalu z kwasem octowym wydziela się wodór i powstaje kompleks
ołowiu(II) o wzorze [Pb(CH3COO)4]2− .
Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa,
Warszawa 2001.
Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy):
• równanie procesu redukcji zachodzącego podczas reakcji ołowiu z rozcieńczonym kwasem azotowym(V).
• równanie procesu utleniania w reakcji ołowiu z kwasem octowym. Uwzględnij powstawanie jonu kompleksowego tego metalu.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wykorzystaj informację o NO jako produkcie reakcji z HNO3.
Podpowiedź 2
Dla drugiej półreakcji zachowaj cztery ligandy kompleksu ołowiu(II).
Podpowiedź 3
Zapisz redukcję NO3− z 3e− oraz utlenianie Pb z 2e− i utworzeniem podanego anionu kompleksowego.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
2 p. – za poprawne napisanie równania procesu redukcji w formie jonowej – z uwzględnie-
niem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy)
oraz
za poprawne napisanie równania procesu utleniania w formie jonowej – z uwzględnie-
niem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy)
i uwzględnieniem powstawania jonu kompleksowego.
1 p. – za poprawne napisanie tylko równania procesu redukcji w formie jonowej –
z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-
elektronowy)
albo
za poprawne napisanie tylko równania procesu utleniania w formie jonowej –
z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-
elektronowy) i uwzględnieniem powstawania jonu kompleksowego.
0 p. – za błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W reakcji z rozcieńczonym HNO3 redukuje się anion azotanowy(V), a nie proton do wodoru: NO3− + 4H+ + 3e− → NO + 2H2O. W drugiej wymaganej półreakcji ołów utlenia się z 0 do II, oddając dwa elektrony.
Trzeba uwzględnić jego kompleks z czterema ligandami etanianowymi i ładunek −2, zgodnie z grafiką odpowiedzi. Sam zapis Pb → Pb2+ + 2e− pomija wyraźny warunek polecenia o tworzeniu kompleksu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
