Zadanie 15.2 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 15.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani

w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym. Metal ten roztwarza się natomiast całkowicie

w rozcieńczonym kwasie azotowym(V), a także w kwasie octowym. W reakcji ołowiu

z rozcieńczonym kwasem azotowym(V) powstają azotan(V) ołowiu(II), tlenek azotu(II) oraz

woda. W reakcji tego metalu z kwasem octowym wydziela się wodór i powstaje kompleks

ołowiu(II) o wzorze [Pb(CH3COO)4]2− .

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa,

Warszawa 2001.

Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy):

• równanie procesu redukcji zachodzącego podczas reakcji ołowiu z rozcieńczonym kwasem azotowym(V).

• równanie procesu utleniania w reakcji ołowiu z kwasem octowym. Uwzględnij powstawanie jonu kompleksowego tego metalu.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wykorzystaj informację o NO jako produkcie reakcji z HNO3.

Podpowiedź 2

Dla drugiej półreakcji zachowaj cztery ligandy kompleksu ołowiu(II).

Podpowiedź 3

Zapisz redukcję NO3− z 3e− oraz utlenianie Pb z 2e− i utworzeniem podanego anionu kompleksowego.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 15.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne napisanie równania procesu redukcji w formie jonowej – z uwzględnie-

niem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy)

oraz

za poprawne napisanie równania procesu utleniania w formie jonowej – z uwzględnie-

niem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy)

i uwzględnieniem powstawania jonu kompleksowego.

1 p. – za poprawne napisanie tylko równania procesu redukcji w formie jonowej –

z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-

elektronowy)

albo

za poprawne napisanie tylko równania procesu utleniania w formie jonowej –

z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-

elektronowy) i uwzględnieniem powstawania jonu kompleksowego.

0 p. – za błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W reakcji z rozcieńczonym HNO3 redukuje się anion azotanowy(V), a nie proton do wodoru: NO3− + 4H+ + 3e− → NO + 2H2O. W drugiej wymaganej półreakcji ołów utlenia się z 0 do II, oddając dwa elektrony.

Trzeba uwzględnić jego kompleks z czterema ligandami etanianowymi i ładunek −2, zgodnie z grafiką odpowiedzi. Sam zapis Pb → Pb2+ + 2e− pomija wyraźny warunek polecenia o tworzeniu kompleksu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 15.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_15.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania