Źródło
Informacja do zadania 15.
Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani
w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym. Metal ten roztwarza się natomiast całkowicie
w rozcieńczonym kwasie azotowym(V), a także w kwasie octowym. W reakcji ołowiu
z rozcieńczonym kwasem azotowym(V) powstają azotan(V) ołowiu(II), tlenek azotu(II) oraz
woda. W reakcji tego metalu z kwasem octowym wydziela się wodór i powstaje kompleks
ołowiu(II) o wzorze [Pb(CH3COO)4]2− .
Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa,
Warszawa 2001.
Na podstawie informacji wprowadzającej, szeregu elektrochemicznego metali oraz tabeli rozpuszczalności soli i wodorotlenków wybierz poprawne wyjaśnienie zachowania ołowiu wobec rozcieńczonego kwasu jodowodorowego i kwasu bromowodorowego. Zaznacz P przy poprawnym wyjaśnieniu.
1. | Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ nie wypiera on wodoru z kwasów. | P |
|---|---|---|
2. | Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ w tych roztworach powierzchnia ołowiu pokrywa się pasywną warstwą trudno rozpuszczalnej soli. | P |
3. | Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ te kwasy są słabe i beztlenowe. | P |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj położenie ołowiu względem wodoru i rozpuszczalność jego halogenków.
Podpowiedź 2
Trudno rozpuszczalny produkt może osłonić powierzchnię metalu.
Podpowiedź 3
Zaznacz 2: warstwa PbI2 lub PbBr2 hamuje dalsze roztwarzanie.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. | Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ nie wypiera on wodoru z kwasów. | |
|---|---|---|
2. | Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ w tych roztworach powierzchnia ołowiu pokrywa się pasywną warstwą trudno rozpuszczalnej soli. | P |
3. | Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ te kwasy są słabe i beztlenowe. |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawny wybór wyjaśnienia.
0 p. – za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Ołów leży przed wodorem w szeregu aktywności, więc sam brak możliwości redukcji jonów wodorowych nie wyjaśnia jego zachowania. HI i HBr są mocnymi kwasami, ale tworzą z ołowiem trudno rozpuszczalne PbI2 i PbBr2.
Warstwa tych soli pokrywa powierzchnię i ogranicza dalszy kontakt metalu z roztworem. Poprawne jest wyjaśnienie 2. Nie nazywamy użytych kwasów słabymi ani nie zakładamy całkowitego braku termodynamicznej możliwości reakcji na podstawie jej praktycznego zahamowania.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. | Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ nie wypiera on wodoru z kwasów. | |
|---|---|---|
2. | Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ w tych roztworach powierzchnia ołowiu pokrywa się pasywną warstwą trudno rozpuszczalnej soli. | P |
3. | Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ te kwasy są słabe i beztlenowe. |