Zadanie 15.1 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 15.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym ani

w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym. Metal ten roztwarza się natomiast całkowicie

w rozcieńczonym kwasie azotowym(V), a także w kwasie octowym. W reakcji ołowiu

z rozcieńczonym kwasem azotowym(V) powstają azotan(V) ołowiu(II), tlenek azotu(II) oraz

woda. W reakcji tego metalu z kwasem octowym wydziela się wodór i powstaje kompleks

ołowiu(II) o wzorze [Pb(CH3COO)4]2− .

Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa,

Warszawa 2001.

Na podstawie informacji wprowadzającej, szeregu elektrochemicznego metali oraz tabeli rozpuszczalności soli i wodorotlenków wybierz poprawne wyjaśnienie zachowania ołowiu wobec rozcieńczonego kwasu jodowodorowego i kwasu bromowodorowego. Zaznacz P przy poprawnym wyjaśnieniu.

1.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym

ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ nie wypiera on wodoru

z kwasów.

P

2.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym

ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ w tych roztworach

powierzchnia ołowiu pokrywa się pasywną warstwą trudno rozpuszczalnej soli.

P

3.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym

ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ te kwasy są słabe

i beztlenowe.

P

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj położenie ołowiu względem wodoru i rozpuszczalność jego halogenków.

Podpowiedź 2

Trudno rozpuszczalny produkt może osłonić powierzchnię metalu.

Podpowiedź 3

Zaznacz 2: warstwa PbI2 lub PbBr2 hamuje dalsze roztwarzanie.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym

ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ nie wypiera on wodoru

z kwasów.

 

2.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym

ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ w tych roztworach

powierzchnia ołowiu pokrywa się pasywną warstwą trudno rozpuszczalnej soli.

P

3.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym

ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ te kwasy są słabe

i beztlenowe.

 

Zasady oceniania

1 p. – za poprawny wybór wyjaśnienia.

0 p. – za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Ołów leży przed wodorem w szeregu aktywności, więc sam brak możliwości redukcji jonów wodorowych nie wyjaśnia jego zachowania. HI i HBr są mocnymi kwasami, ale tworzą z ołowiem trudno rozpuszczalne PbI2 i PbBr2.

Warstwa tych soli pokrywa powierzchnię i ogranicza dalszy kontakt metalu z roztworem. Poprawne jest wyjaśnienie 2. Nie nazywamy użytych kwasów słabymi ani nie zakładamy całkowitego braku termodynamicznej możliwości reakcji na podstawie jej praktycznego zahamowania.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym

ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ nie wypiera on wodoru

z kwasów.

 

2.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym

ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ w tych roztworach

powierzchnia ołowiu pokrywa się pasywną warstwą trudno rozpuszczalnej soli.

P

3.

Ołów praktycznie nie roztwarza się w rozcieńczonym kwasie jodowodorowym

ani w rozcieńczonym kwasie bromowodorowym, ponieważ te kwasy są słabe

i beztlenowe.

 
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_15.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania