Zadanie 1.3 — czerwiec 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 1.

Wśród sztucznych przemian jądrowych można wyróżnić reakcje, które są następstwem

bombardowania stabilnych jąder nukleonami. Poniżej przedstawiono równanie takiej reakcji

(przemiana I), a drugą – opisano schematem (przemiana II).

przemiana I 36 Li +11p →23He +24He
przemiana II 1735 Cl +01n →35ZX +11p , gdzie Z oznacza liczbę atomową pierwiastka X.

Na podstawie: J. Sawicka, A. Janich-Kilian, W. Cejner-Mania, G. Urbańczyk, Tablice chemiczne, Gdańsk 2015.

W równaniach tych przemian bilansuje się oddzielnie liczby atomowe i oddzielnie liczby

masowe. Ich sumy po obu stronach równania muszą być sobie równe.

Oblicz, ile miligramów obu izotopów helu powstałoby łącznie ze 100 miligramów izotopu litu 63 Li w wyniku przemiany I, gdyby proces przebiegał z wydajnością równą 100%.

Przyjmij, że wartości masy atomowej poszczególnych izotopów są równe ich liczbom masowym.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zsumuj liczby masowe obu powstających izotopów helu.

Podpowiedź 2

Uwzględnij, że do litu dołącza proton spoza odważonej próbki.

Podpowiedź 3

Zastosuj proporcję 6 mg litu → 7 mg helu i otrzymaj około 117 mg.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

6 mg Li –––– 7 mg He

100 mg Li –––– x ⇒ x = 117 (mg)

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń

wyników pośrednich. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją

zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Zasady oceniania

1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie

wyniku w miligramach.

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia lub popełnienie błędów rachunkowych

prowadzących do błędnego wyniku liczbowego lub podanie wyniku z błędną jednostką

albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W przemianie I jądro 6Li pochłania proton i tworzy jądra 3He oraz 4He. Na jednostkę o masie umownej 6 przypada więc łącznie 7 jednostek masy helu.

Z 100 mg litu otrzymalibyśmy 100 · 7/6 = 116,7 mg, czyli około 117 mg obu izotopów helu. Masa produktu jest większa od masy samego litu, ponieważ dodatkową materię wnosi bombardujący proton. Stosujemy wskazane uproszczenie mas izotopów do liczb masowych.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

6 mg Li –––– 7 mg He

100 mg Li –––– x ⇒ x = 117 (mg)

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń

wyników pośrednich. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją

zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_06_dodatkowy_01.3

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania