Źródło
Informacja do zadań 26–27.
Alkanonitryle to związki o wzorze ogólnym R–CN, które otrzymuje się w reakcji
odpowiedniego halogenku alkilu z cyjankiem potasu o wzorze KCN. Reakcja przebiega
w roztworze wodno-alkoholowym. W wyniku hydrolizy alkanonitryli w środowisku
rozcieńczonego kwasu siarkowego(VI) powstaje odpowiedni kwas karboksylowy.
Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007.
Poniżej przedstawiono schemat ciągu reakcji, w wyniku których z alkanu I otrzymano alkan II:
alkan I

alkan II

Równanie reakcji 2.:
Nazwa systematyczna produktu reakcji 3.: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W reakcji 2 prześledź zastąpienie chloru grupą z odczynnika KCN.
Podpowiedź 2
Węgiel grupy nitrylowej pozostaje w produkcie hydrolizy jako węgiel COOH.
Podpowiedź 3
Narysuj produkt nitrylowy i KCl w równaniu, a produkt 3 nazwij kwasem 3-metylobutanowym.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Uwaga: Nazwy: kwas 2-metylo-propano-1-karboksylowy oraz kwas β -metylobutanowy jako
niesystematyczne nie spełniają warunków zadania i należy je uznać za błędne.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji 2. z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych
(grupowych) związków organicznych i poprawne napisanie nazwy systematycznej
organicznego produktu reakcji 3.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Cyjanek potasu zastępuje chlor w 1-chloro-2-metylopropanie grupą nitrylową, tworząc związek A oraz KCl. Węgiel tej grupy staje się nowym atomem węgla przyszłej grupy karboksylowej.
Hydroliza w etapie 3 daje więc kwas 3-metylobutanowy. Przy nadawaniu nazwy wliczamy atom węgla COOH do głównego łańcucha i nadajemy mu numer 1. Nie kopiujemy lokantu grupy metylowej z nazwy początkowego chloroalkanu bez ponownego ponumerowania produktu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Uwaga: Nazwy: kwas 2-metylo-propano-1-karboksylowy oraz kwas β -metylobutanowy jako
niesystematyczne nie spełniają warunków zadania i należy je uznać za błędne.