Detergenty są składnikami powszechnie używanych środków czyszczących i piorących. Wśród
stosowanych obecnie detergentów można wyróżnić detergenty kationowe i anionowe.
Przykładem detergentu anionowego jest związek o wzorze
CH3‒(CH2)10‒CH2‒OSO3− Na+
Można go otrzymać w reakcji estryfikacji z udziałem alkoholu o długim prostym łańcuchu
węglowym i odpowiedniego kwasu. Tak uzyskany ester poddaje się reakcji
z wodorotlenkiem sodu, w wyniku czego otrzymuje się środek powierzchniowo czynny, który
– podobnie jak mydła – zawiera dwa fragmenty: niepolarny i polarny.
Podaj wzory sumaryczne alkoholu i kwasu nieorganicznego, których należy użyć w opisanym procesie otrzymania tego detergentu.
Wzór sumaryczny alkoholu: …
Wzór sumaryczny kwasu nieorganicznego: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Policz atomy węgla długiego łańcucha i rozpoznaj fragment nieorganicznego estru.
Podpowiedź 2
Alkohol nasycony z jedną grupą OH ma wzór CₙH2ₙ₊2O.
Podpowiedź 3
Wpisz C12H26O oraz H2SO4.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wzór sumaryczny alkoholu: C12H26O lub C12H25OH
Uwaga: Podanie wzoru CH3‒(CH2)10‒CH2‒OH należy uznać za poprawne.
Wzór sumaryczny kwasu nieorganicznego: H2SO4
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne podanie wzoru alkoholu i wzoru kwasu.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Długi fragment detergentu zawiera dwanaście atomów węgla i pochodzi od nasyconego alkoholu monohydroksylowego, dodekan-1-olu. Jego wzór sumaryczny to C12H26O.
Fragment siarczanowy wskazuje kwas siarkowy(VI), H2SO4, którego kwaśny monoester następnie zobojętnia się NaOH. Nie wybieramy kwasu sulfonowego ani kwasu karboksylowego: w detergencie między łańcuchem węglowym i siarką występuje atom tlenu. Polecenie wymaga wzorów sumarycznych, nie pełnego równania syntezy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wzór sumaryczny alkoholu: C12H26O lub C12H25OH
Uwaga: Podanie wzoru CH3‒(CH2)10‒CH2‒OH należy uznać za poprawne.
Wzór sumaryczny kwasu nieorganicznego: H2SO4