Zadanie 17 — maj 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Gazowy chlorowodór można otrzymać w wyniku działania stężonego kwasu siarkowego(VI)

na stałe chlorki, np. w reakcjach opisanych równaniami:

2NaCl + H2SO4 → Na2SO4 + 2HCl
CaCl2 + H2SO4 → CaSO4 + 2HCl

Sporządzono 150 g mieszaniny zawierającej tylko NaCl i CaCl2, na którą podziałano stężonym

kwasem siarkowym(VI) użytym w nadmiarze. W wyniku tego procesu otrzymano 58,24 dm3

chlorowodoru (w warunkach normalnych).

Oblicz skład wyjściowej mieszaniny w procentach masowych. Przyjmij, że obie reakcje przebiegły z wydajnością równą 100%.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oblicz łączną liczbę moli HCl i uwzględnij dwa mole gazu z jednego mola CaCl2.

Podpowiedź 2

Ułóż równanie masy 150 g oraz równanie liczby moli gazu.

Podpowiedź 3

Rozwiąż układ bez zaokrąglania odwrotności mas molowych; podziel 38,85 i 111,15 g przez 150 g.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 17 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

mol−1

⇒ % mas. CaCl2 = 25,9(%)

⇒ % mas. NaCl = 74,1(%)

mol−1

x – masa NaCl w mieszaninie

Odpowiedź CKE 17 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

% mas. CaCl2 = 33,3(%)

% mas. NaCl = 66,7(%)

Zasady oceniania

2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku

w procentach masowych.

1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.

lub

– niepodanie wyniku w procentach masowych (z błędną jednostką).

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Uwagi:

• Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń wyników

pośrednich. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej

poprawnej metody i poprawnych obliczeń.

• Za rozwiązanie, w którym zdający obliczy masę chlorku wapnia i masę chlorku sodu, ale nie

obliczy zawartości (w procentach masowych) tych soli w mieszaninie, należy przyznać

0 pkt.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Objętość HCl odpowiada 58,24/22,4 = 2,60 mola. Dla x moli NaCl i y moli CaCl2 układ równań ma postać x + 2y = 2,60 oraz 58,5x + 111y = 150.

Otrzymujemy y = 0,350 i x = 1,90 mola, czyli 38,85 g CaCl2 i 111,15 g NaCl. Skład wynosi 25,9% i 74,1%. Drugi wariant historycznego klucza, 33,3% i 66,7%, wynika z nadmiernego zaokrąglenia współczynników pośrednich; nie zalecamy go jako równie dokładnego wyniku.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 17 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

mol−1

⇒ % mas. CaCl2 = 25,9(%)

⇒ % mas. NaCl = 74,1(%)

mol−1

x – masa NaCl w mieszaninie

Odpowiedź CKE 17 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

% mas. CaCl2 = 33,3(%)

% mas. NaCl = 66,7(%)

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_05_glowny_17

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania