Gazowy chlorowodór można otrzymać w wyniku działania stężonego kwasu siarkowego(VI)
na stałe chlorki, np. w reakcjach opisanych równaniami:
Sporządzono 150 g mieszaniny zawierającej tylko NaCl i CaCl2, na którą podziałano stężonym
kwasem siarkowym(VI) użytym w nadmiarze. W wyniku tego procesu otrzymano 58,24 dm3
chlorowodoru (w warunkach normalnych).
Oblicz skład wyjściowej mieszaniny w procentach masowych. Przyjmij, że obie reakcje przebiegły z wydajnością równą 100%.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oblicz łączną liczbę moli HCl i uwzględnij dwa mole gazu z jednego mola CaCl2.
Podpowiedź 2
Ułóż równanie masy 150 g oraz równanie liczby moli gazu.
Podpowiedź 3
Rozwiąż układ bez zaokrąglania odwrotności mas molowych; podziel 38,85 i 111,15 g przez 150 g.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

mol−1
⇒ % mas. CaCl2 = 25,9(%)
⇒ % mas. NaCl = 74,1(%)
mol−1
x – masa NaCl w mieszaninie

% mas. CaCl2 = 33,3(%)
% mas. NaCl = 66,7(%)
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku
w procentach masowych.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.
lub
– niepodanie wyniku w procentach masowych (z błędną jednostką).
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwagi:
• Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku końcowego od przyjętych zaokrągleń wyników
pośrednich. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej
poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
• Za rozwiązanie, w którym zdający obliczy masę chlorku wapnia i masę chlorku sodu, ale nie
obliczy zawartości (w procentach masowych) tych soli w mieszaninie, należy przyznać
0 pkt.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Objętość HCl odpowiada 58,24/22,4 = 2,60 mola. Dla x moli NaCl i y moli CaCl2 układ równań ma postać x + 2y = 2,60 oraz 58,5x + 111y = 150.
Otrzymujemy y = 0,350 i x = 1,90 mola, czyli 38,85 g CaCl2 i 111,15 g NaCl. Skład wynosi 25,9% i 74,1%. Drugi wariant historycznego klucza, 33,3% i 66,7%, wynika z nadmiernego zaokrąglenia współczynników pośrednich; nie zalecamy go jako równie dokładnego wyniku.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

mol−1
⇒ % mas. CaCl2 = 25,9(%)
⇒ % mas. NaCl = 74,1(%)
mol−1
x – masa NaCl w mieszaninie

% mas. CaCl2 = 33,3(%)
% mas. NaCl = 66,7(%)