Zadanie 15.2 — maj 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 14–15.

W czystej wodzie ustala się stan równowagi reakcji autoprotolizy, która zachodzi zgodnie

z równaniem:

2H2O ⇌ H3O+ + OH−

Tę reakcję opisuje stała równowagi nazywana iloczynem jonowym wody. Wyraża się ona

równaniem:

Kw = [H₃O⁺] · [OH⁻]

Źródło

Informacja do zadania 15.

Zdolność autoprotolizy charakteryzuje nie tylko wodę, lecz także inne rozpuszczalniki, np.:

ciekły amoniak (skroplony pod zwiększonym ciśnieniem), metanol i kwas mrówkowy.

Wyjaśnij, dlaczego cząsteczki amoniaku, metanolu i kwasu mrówkowego mają zdolność odszczepiania i przyłączania protonu w procesie autoprotolizy. Odnieś się do budowy tych cząsteczek.

Cząsteczki wymienionych związków mają zdolność odszczepiania protonu, ponieważ

Cząsteczki wymienionych związków mają zdolność przyłączania protonu, ponieważ

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozdziel uzasadnienie zdolności oddawania protonu od zdolności jego przyjmowania.

Podpowiedź 2

Oddawanie wiąże się z polaryzacją N–H lub O–H, a przyjmowanie z wolną parą elektronową.

Podpowiedź 3

W pierwszym zdaniu wskaż wodór związany z elektroujemnym atomem, w drugim wolne pary na N lub O.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 15.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.Odpowiedź CKE 15.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wyjaśnienie – podanie dwóch cech budowy cząsteczek wymienionych

związków: 1) (w pierwszym akapicie) istnienie atomu wodoru połączonego z atomem

o wysokiej elektroujemności lub występowanie polaryzacji wiązań i 2) (w drugim

akapicie) istnienie (ujemnie naładowanego) atomu z wolną parą elektronową.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Oddawanie protonu umożliwiają spolaryzowane wiązania wodoru z elektroujemnym atomem azotu albo tlenu. Przyjęcie protonu jest możliwe dzięki wolnym parom elektronowym tych atomów, które mogą utworzyć nowe wiązanie z H+.

Każda z wymienionych substancji ma zatem element budowy potrzebny do obu ról Brønsteda. Nie uzasadniamy przyłączania protonu obecnością samego wodoru ani odszczepiania wyłącznie wolną parą; obie funkcje mają różne bezpośrednie przyczyny.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 15.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.Odpowiedź CKE 15.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_05_glowny_15.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania