Zadanie 12.1 — maj 2019 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 11–12.

W temperaturze T rozpuszczono w wodzie kwas HX. Równowagę w otrzymanym roztworze

ilustruje równanie

HX+ H2O ⇌ H3O+ + X−

Poniższy wykres przedstawia procentowy udział drobin znajdujących się w wodnym roztworze

kwasu HX o temperaturze T (na wykresie nie uwzględniono wody oraz jonów pochodzących

z autodysocjacji wody).

Informacja do zadań 11–12. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 8.
Źródło

Informacja do zadania 12.

Do wodnego roztworu kwasu HX dodano niewielką ilość wodnego roztworu mocnego kwasu.

Temperatura roztworu nie uległa zmianie.

Oceń, czy zmieni się (wzrośnie, zmaleje) czy nie ulegnie zmianie wartość stopnia dysocjacji kwasu HX, jeśli do jego wodnego roztworu doda się niewielką ilość mocnego kwasu. Odpowiedź uzasadnij.

Ocena: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zapisz równowagę HX z wodą i wskaż produkt dostarczany przez mocny kwas.

Podpowiedź 2

Wzrost [H3O+] sprzyja reakcji odwrotnej.

Podpowiedź 3

Podaj spadek α i uzasadnij cofnięciem dysocjacji wskutek wspólnego jonu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 12.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.Odpowiedź CKE 12.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.

lub

Zgodnie z regułą przekory wzrośnie stężenie cząsteczek niezdysocjowanych kwasu HX.

lub

Nastąpi cofnięcie procesu dysocjacji kwasu HX, a więc wzrośnie stężenie cząsteczek HX.

Uwaga: Uzasadnienie, w którym zdający stwierdza, że im większe jest stężenie kwasu, tym

mniejszy jest stopień dysocjacji, jest błędne.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawną ocenę i poprawne uzasadnienie odwołujące się do zmiany stężenia

równowagowego kwasu HX.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Dodatek mocnego kwasu zwiększa stężenie H3O+, czyli jednego z produktów dysocjacji HX. Zgodnie z regułą przekory równowaga przesuwa się ku niezdysocjowanym cząsteczkom HX, a stopień dysocjacji maleje.

Jest to efekt wspólnego jonu. Nie uzasadniamy tego zwiększeniem stężenia samego HX, ponieważ dodano inny kwas; istotne są dostarczone jony oksoniowe. Trzeba odróżnić zmianę udziału zdysocjowanych cząsteczek od zmiany stałej równowagi.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 12.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.Odpowiedź CKE 12.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.

lub

Zgodnie z regułą przekory wzrośnie stężenie cząsteczek niezdysocjowanych kwasu HX.

lub

Nastąpi cofnięcie procesu dysocjacji kwasu HX, a więc wzrośnie stężenie cząsteczek HX.

Uwaga: Uzasadnienie, w którym zdający stwierdza, że im większe jest stężenie kwasu, tym

mniejszy jest stopień dysocjacji, jest błędne.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2019_05_glowny_12.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania