Źródło
Informacja do zadań 11–12.
W temperaturze T rozpuszczono w wodzie kwas HX. Równowagę w otrzymanym roztworze
ilustruje równanie
Poniższy wykres przedstawia procentowy udział drobin znajdujących się w wodnym roztworze
kwasu HX o temperaturze T (na wykresie nie uwzględniono wody oraz jonów pochodzących
z autodysocjacji wody).

Źródło
Informacja do zadania 12.
Do wodnego roztworu kwasu HX dodano niewielką ilość wodnego roztworu mocnego kwasu.
Temperatura roztworu nie uległa zmianie.
Oceń, czy zmieni się (wzrośnie, zmaleje) czy nie ulegnie zmianie wartość stopnia dysocjacji kwasu HX, jeśli do jego wodnego roztworu doda się niewielką ilość mocnego kwasu. Odpowiedź uzasadnij.
Ocena: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz równowagę HX z wodą i wskaż produkt dostarczany przez mocny kwas.
Podpowiedź 2
Wzrost [H3O+] sprzyja reakcji odwrotnej.
Podpowiedź 3
Podaj spadek α i uzasadnij cofnięciem dysocjacji wskutek wspólnego jonu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

lub
Zgodnie z regułą przekory wzrośnie stężenie cząsteczek niezdysocjowanych kwasu HX.
lub
Nastąpi cofnięcie procesu dysocjacji kwasu HX, a więc wzrośnie stężenie cząsteczek HX.
Uwaga: Uzasadnienie, w którym zdający stwierdza, że im większe jest stężenie kwasu, tym
mniejszy jest stopień dysocjacji, jest błędne.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawną ocenę i poprawne uzasadnienie odwołujące się do zmiany stężenia
równowagowego kwasu HX.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dodatek mocnego kwasu zwiększa stężenie H3O+, czyli jednego z produktów dysocjacji HX. Zgodnie z regułą przekory równowaga przesuwa się ku niezdysocjowanym cząsteczkom HX, a stopień dysocjacji maleje.
Jest to efekt wspólnego jonu. Nie uzasadniamy tego zwiększeniem stężenia samego HX, ponieważ dodano inny kwas; istotne są dostarczone jony oksoniowe. Trzeba odróżnić zmianę udziału zdysocjowanych cząsteczek od zmiany stałej równowagi.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

lub
Zgodnie z regułą przekory wzrośnie stężenie cząsteczek niezdysocjowanych kwasu HX.
lub
Nastąpi cofnięcie procesu dysocjacji kwasu HX, a więc wzrośnie stężenie cząsteczek HX.
Uwaga: Uzasadnienie, w którym zdający stwierdza, że im większe jest stężenie kwasu, tym
mniejszy jest stopień dysocjacji, jest błędne.