W zamkniętym reaktorze o pojemności 1 dm3 znajdowały się gazowe substancje A i B
zmieszane w stosunku stechiometrycznym. Reagenty ogrzano do temperatury T
i zainicjowano reakcję przebiegającą zgodnie z poniższym schematem.
Przez jedną minutę, co 10 sekund, oznaczano liczbę moli substancji A
w mieszaninie reakcyjnej. Wyniki zestawiono w poniższej tabeli.
Czas, s | 0 | 10 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Liczba moli substancji A, mol | 3,60 | 2,80 | 2,20 | 1,95 | 1,90 | 1,90 | 1,90 |

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Oblicz ubytek A względem początkowych 3,60 mola w każdej chwili.
Podpowiedź 2
Pomnóż ubytek przez współczynnik 3 przy C.
Podpowiedź 3
Wpisz siedem wartości i nanieś je na wykres stężenia, uwzględniając poziom 5,10 od 40 s.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Czas, s | 0 | 10 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Liczba moli substancji C, mol | 0,00 | 2,40 | 4,20 | 4,95 | 5,10 | 5,10 | 5,10 |

Uwaga: Zdający nie musi zapisywać obliczeń.
Wykres spełniający warunki zadania:
• musi ilustrować zmiany stężenia substancji C w przedziale <0 s, 60 s>.
• musi rozpoczynać się w punkcie (0; 0) i przechodzić przez punkty (10; 2,40) oraz (20; 4,20),
a dla t = 30 s wykres musi przechodzić przez punkt o wartości z przedziału <4,80; 5,00>.
• w przedziale czasu <40, 60> musi być wykresem funkcji stałej o wartości z przedziału
<5,00; 5,20> (czyli odcinkiem poziomym).
• może być wykresem punktowym, pod warunkiem że zawiera 7 poprawnie zaznaczonych
punktów.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne narysowanie wykresu spełniającego warunki
zadania.
1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli i błędne narysowanie wykresu lub brak wykresu.
lub
– za poprawne narysowanie wykresu spełniającego warunki zadania i błędne lub
częściowe uzupełnienie tabeli albo brak uzupełnienia tabeli.
0 p. – za każdą inną odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Na każdy zużyty mol A powstają trzy mole C, więc n(C) = 3[3,60 − n(A)]. Otrzymujemy kolejno 0; 2,40; 4,20; 4,95; 5,10; 5,10; 5,10 mola.
Objętość wynosi 1 dm3, dlatego wartości liczbowe stężeń C są takie same. Wykres zaczyna się w zerze, rośnie coraz wolniej i od 40 do 60 s ma poziomy odcinek. Stałe stężenie nie oznacza zatrzymania reakcji, lecz równowagę dynamiczną.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Czas, s | 0 | 10 | 20 | 30 | 40 | 50 | 60 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Liczba moli substancji C, mol | 0,00 | 2,40 | 4,20 | 4,95 | 5,10 | 5,10 | 5,10 |

Uwaga: Zdający nie musi zapisywać obliczeń.
Wykres spełniający warunki zadania:
• musi ilustrować zmiany stężenia substancji C w przedziale <0 s, 60 s>.
• musi rozpoczynać się w punkcie (0; 0) i przechodzić przez punkty (10; 2,40) oraz (20; 4,20),
a dla t = 30 s wykres musi przechodzić przez punkt o wartości z przedziału <4,80; 5,00>.
• w przedziale czasu <40, 60> musi być wykresem funkcji stałej o wartości z przedziału
<5,00; 5,20> (czyli odcinkiem poziomym).
• może być wykresem punktowym, pod warunkiem że zawiera 7 poprawnie zaznaczonych
punktów.