Źródło
Informacja do zadania 30.
Aldehydy i ketony ulegają reakcji z wodą, w wyniku czego tworzą diole. Ta reakcja – nazywana
reakcją hydratacji – jest odwracalna, a jej wydajność zależy od struktury związku
karbonylowego, np. wodny roztwór metanalu zawiera 0,1% aldehydu i 99,9% produktu jego
hydratacji, ale wodny roztwór propanonu zawiera 99,9% ketonu i 0,1% diolu (w temperaturze
około 20 ºC). Propanon reaguje z wodą zgodnie z równaniem:


Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000.
Oceń, czy prowadzenie reakcji hydratacji propanonu w obecności mocnej zasady skutkuje większą zawartością diolu w mieszaninie poreakcyjnej (w temperaturze około
20 ºC). Odpowiedź uzasadnij.
Ocena: …
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź, czy OH− zużywa się w sumarycznym równaniu reakcji.
Podpowiedź 2
Substancja odtwarzana w mechanizmie może zmieniać szybkość bez zmiany K.
Podpowiedź 3
Odpowiedz NIE: zasada katalizuje hydratację, ale nie zwiększa równowagowego udziału diolu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Ocena: Nie (wpływa.)
Uzasadnienie: Jony hydroksylowe pełnią funkcję katalizatora, a więc wpływają jedynie na
szybkość reakcji, a nie na jej równowagę.
lub
Jony hydroksylowe nie są ani substratem, ani produktem reakcji.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawną ocenę i poprawne uzasadnienie.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Jony OH− uczestniczą w etapach mechanizmu, ale odtwarzają się w jego końcowej części, więc działają jako katalizator. Przy stałej temperaturze przyspieszają osiąganie równowagi w obu kierunkach, nie zmieniając jej położenia.
Nie uzyskujemy zatem większej równowagowej zawartości diolu przez sam dodatek katalizatora zasadowego. Odpowiadamy NIE. Większa szybkość powstawania produktu na początku nie jest tym samym co większa wydajność po osiągnięciu równowagi.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Ocena: Nie (wpływa.)
Uzasadnienie: Jony hydroksylowe pełnią funkcję katalizatora, a więc wpływają jedynie na
szybkość reakcji, a nie na jej równowagę.
lub
Jony hydroksylowe nie są ani substratem, ani produktem reakcji.