Jon CH₃COO⁻ występujący w wodnym roztworze octanu sodu jest niezbyt mocną zasadą Brønsteda, która reaguje z cząsteczką wody zgodnie z równaniem:
CH₃COO⁻ + H₂O ⇌ CH₃COOH + OH⁻
Równowagę tej reakcji opisuje stała dysocjacji zasadowej Kb = [CH₃COOH]·[OH⁻]/[CH₃COO⁻]. Iloczyn stałej dysocjacji kwasowej Ka kwasu CH₃COOH i stałej dysocjacji zasadowej Kb sprzężonej z nim zasady CH₃COO⁻ jest równy iloczynowi jonowemu wody: Ka·Kb = Kw.
W temperaturze 25 ºC iloczyn jonowy wody jest równy Kw =1,0 · 10−14.
Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa,
Warszawa 2001 oraz pr. zb. pod red. Z. Galusa, Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej, Warszawa 2006.
Oblicz pH wodnego roztworu octanu sodu o stężeniu 0,05 mol dm⋅−3 w temperaturze
25 ºC. Przyjmij, że reakcji z wodą ulega mniej niż 5% anionów octanowych.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw wyznacz stałą zasadową anionu ze stałej kwasowej kwasu etanowego.
Podpowiedź 2
Wykorzystaj założenie poniżej 5%, aby przyjąć [OH−] około √(Kb · 0,05).
Podpowiedź 3
Policz pOH, a następnie odejmij je od 14; wynik pH wynosi około 8,72.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od ewentualnych
wcześniejszych zaokrągleń.
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody (w tym poprawne zapisanie – w dowolnej postaci –
wyrażenia na stałą równowagi opisanej reakcji), poprawne wykonanie obliczeń oraz
podanie wyniku liczbowego jako wielkości niemianowanej.
1 p. – zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
– podanie wyniku liczbowego z błędną jednostką.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Anion etanianowy jest słabą zasadą, której Kb = Kw/Ka = 10−14/(1,8·10−5) około 5,56·10−10. Przy dopuszczonym małym stopniu reakcji z wodą stężenie OH− obliczamy jako pierwiastek z Kb · c, czyli około 5,27·10−6 mol·dm−3.
Stąd pOH około 5,28 i pH około 8,72. Jest to roztwór zasadowy. Nie stosujemy bezpośrednio stałej kwasowej do obliczania OH− ani nie mylimy pOH z pH.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wartości wyniku końcowego od ewentualnych
wcześniejszych zaokrągleń.