Zadanie 34 — maj 2018 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Aktywne formy witaminy D, odgrywające ważną rolę w kontrolowaniu metabolizmu wapnia

i fosforu, nie występują w pokarmie. Pod wpływem światła słonecznego obie aktywne formy

Zadanie 34 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000

oraz J. Berg, J. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2007.

Podaj nazwę grup funkcyjnych, których wprowadzenie do szkieletu cząsteczki witaminy

D3 skutkuje przekształceniem witaminy w jej aktywną formę. Określ formalne stopnie utlenienia atomów węgla oznaczonych w powyższym wzorze literami a i b oraz określ hybrydyzację orbitali walencyjnych atomów węgla oznaczonych tymi samymi literami.

Uzupełnij tabelę.

Nazwa: …

atom węgla

a

b

stopień utlenienia węgla

  

hybrydyzacja węgla

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozpatruj wyłącznie wiązania bezpośrednio wychodzące z oznaczonych atomów a i b.

Podpowiedź 2

W bilansie stopnia utlenienia porównaj liczbę wiązań C–O i C–H.

Podpowiedź 3

Podaj grupy hydroksylowe; dla a wpisz 0 i sp3, dla b I i sp3.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Nazwa: (grupy) hydroksylowe lub (grupy) wodorotlenowe

atom węgla

a

b

stopień utlenienia węgla

0

I

hybrydyzacja węgla

sp3

sp3

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne podanie nazwy grup funkcyjnych i poprawne uzupełnienie tabeli.

0 p. – za każdą inną odpowiedź albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W aktywnej pochodnej witaminy D3 dołączone grupy to grupy hydroksylowe. Stopień utlenienia węgla obliczamy z jego wiązań: pojedyncze C–O wnosi +I, C–H wnosi −I, a C–C zero.

Dla atomu a wkłady od OH i wodoru znoszą się, dając 0; atom b nie ma takiego wodoru, więc ma stopień I. Oba atomy tworzą cztery wiązania pojedyncze i mają hybrydyzację sp3. Nie przypisujemy sp2 tylko z powodu sąsiedztwa innych wiązań podwójnych w dużej cząsteczce.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Nazwa: (grupy) hydroksylowe lub (grupy) wodorotlenowe

atom węgla

a

b

stopień utlenienia węgla

0

I

hybrydyzacja węgla

sp3

sp3

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2018_05_glowny_34

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania