Aktywne formy witaminy D, odgrywające ważną rolę w kontrolowaniu metabolizmu wapnia
i fosforu, nie występują w pokarmie. Pod wpływem światła słonecznego obie aktywne formy

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2000
oraz J. Berg, J. Tymoczko, L. Stryer, Biochemia, Warszawa 2007.
Podaj nazwę grup funkcyjnych, których wprowadzenie do szkieletu cząsteczki witaminy
D3 skutkuje przekształceniem witaminy w jej aktywną formę. Określ formalne stopnie utlenienia atomów węgla oznaczonych w powyższym wzorze literami a i b oraz określ hybrydyzację orbitali walencyjnych atomów węgla oznaczonych tymi samymi literami.
Uzupełnij tabelę.
Nazwa: …
atom węgla | a | b |
|---|---|---|
stopień utlenienia węgla | ||
hybrydyzacja węgla |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpatruj wyłącznie wiązania bezpośrednio wychodzące z oznaczonych atomów a i b.
Podpowiedź 2
W bilansie stopnia utlenienia porównaj liczbę wiązań C–O i C–H.
Podpowiedź 3
Podaj grupy hydroksylowe; dla a wpisz 0 i sp3, dla b I i sp3.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nazwa: (grupy) hydroksylowe lub (grupy) wodorotlenowe
atom węgla | a | b |
|---|---|---|
stopień utlenienia węgla | 0 | I |
hybrydyzacja węgla | sp3 | sp3 |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne podanie nazwy grup funkcyjnych i poprawne uzupełnienie tabeli.
0 p. – za każdą inną odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W aktywnej pochodnej witaminy D3 dołączone grupy to grupy hydroksylowe. Stopień utlenienia węgla obliczamy z jego wiązań: pojedyncze C–O wnosi +I, C–H wnosi −I, a C–C zero.
Dla atomu a wkłady od OH i wodoru znoszą się, dając 0; atom b nie ma takiego wodoru, więc ma stopień I. Oba atomy tworzą cztery wiązania pojedyncze i mają hybrydyzację sp3. Nie przypisujemy sp2 tylko z powodu sąsiedztwa innych wiązań podwójnych w dużej cząsteczce.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Nazwa: (grupy) hydroksylowe lub (grupy) wodorotlenowe
atom węgla | a | b |
|---|---|---|
stopień utlenienia węgla | 0 | I |
hybrydyzacja węgla | sp3 | sp3 |