Na przebieg reakcji propenu z bromowodorem ma wpływ obecność nadtlenków
w mieszaninie reakcyjnej, co zilustrowano na poniższym schemacie.

Na podstawie: R. Morrison, R. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 1985.
Uzupełnij poniższe zdania – wybierz i podkreśl jedno określenie spośród podanych w nawiasie.
Gdy w środowisku reakcji nie ma nadtlenków, bromowodór przyłącza się do propenu
(niezgodnie / zgodnie) z regułą Markownikowa. Ta addycja przebiega poprzez tworzenie
drobin z ładunkiem dodatnim zlokalizowanym na atomie węgla. Jest to addycja (rodnikowa / nukleofilowa / elektrofilowa) do podwójnego wiązania węgiel–węgiel.
Gdy w środowisku reakcji są obecne nadtlenki, addycja jest (niezgodna / zgodna) z regułą
Markownikowa. W tej reakcji przejściowo tworzy się (karbokation pierwszorzędowy /
karbokation drugorzędowy / rodnik pierwszorzędowy / rodnik drugorzędowy).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw rozdziel warunki bez nadtlenków i z nadtlenkami.
Podpowiedź 2
W pierwszym wariancie powstaje karbokation, w drugim rodnik.
Podpowiedź 3
Wybierz: zgodnie, elektrofilowa, niezgodna i rodnik drugorzędowy w kolejności luk.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie zdań.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Bez nadtlenków addycja HBr do propenu przebiega mechanizmem elektrofilowym zgodnie z regułą Markownikowa, przez trwalszy karbokation drugorzędowy. W obecności nadtlenków uruchamia się mechanizm rodnikowy i kierunek przyłączenia jest przeciwny.
Atom bromu przyłącza się tak, aby powstał trwalszy rodnik drugorzędowy na środkowym atomie węgla. Nie przenosimy opisu karbokationu z pierwszych warunków do reakcji rodnikowej; to inne cząstki pośrednie.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
