Zadanie 16 — maj 2018 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 16–17.

Wartości pH wody oraz wodnych roztworów kwasów i wodorotlenków mogą ulegać znacznym

zmianom podczas dodawania do nich mocnych kwasów lub zasad. Istnieją jednak roztwory,

których pH zmienia się nieznacznie po dodaniu mocnego kwasu lub zasady na skutek reakcji

składników roztworu z jonami wodorowymi lub jonami wodorotlenkowymi. Nazywamy je

buforami pH. Buforowe właściwości mają roztwory zawierające sprzężoną parę kwas–zasada

Brønsteda w podobnych stężeniach, np.: słaby kwas i jego sól z mocną zasadą, słabą zasadę

i jej sól z mocnym kwasem, słaby kwas wieloprotonowy i jego wodorosól lub mieszaninę

wodorosoli.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Przykładem buforu pH jest bufor octanowy, który otrzymuje się przez rozpuszczenie

w wodzie kwasu etanowego (octowego) i etanianu (octanu) sodu.

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1.

W buforze octanowym sprzężoną parę kwas–zasada stanowią obecne w nim

cząsteczki kwasu octowego i aniony octanowe.

P

F

2.

Dodanie mocnego kwasu do buforu octanowego tylko nieznacznie wpłynie na zmianę pH tego roztworu, ponieważ jony wodorowe pochodzące od mocnego kwasu zostaną związane w wyniku reakcji opisanej równaniem:

Równanie reakcji anionu octanowego z jonem hydroniowym — CKE.

P

F

3.

Działanie buforu pH polega na tym, że po dodaniu mocnego kwasu zasada

Brønsteda reaguje z jonami wodorowymi, a po dodaniu mocnej zasady kwas

Brønsteda reaguje z jonami wodorotlenkowymi.

P

F

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozpoznaj kwas i zasadę sprzężoną w mieszaninie buforowej.

Podpowiedź 2

Przy dodaniu kwasu reaguje składnik zasadowy, a przy dodaniu zasady składnik kwasowy.

Podpowiedź 3

Przyporządkuj obie funkcje kwasowi etanowemu i anionowi etanianowemu; zaznacz P, P, P.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

1. – P, 2. – P, 3. – P

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Bufor octanowy zawiera sprzężoną parę: słaby kwas etanowy i jego anion. Dodane jony H3O+ są wiązane głównie przez anion, a dodane OH− reagują z kwasem.

Dzięki temu niewielkie dodatki kwasu lub zasady powodują małe zmiany pH. Wszystkie trzy zdania w poleceniu są prawdziwe. Nie oznacza to całkowicie stałego pH ani nieograniczonej odporności: po zużyciu istotnej części składnika bufor przestaje skutecznie działać.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

1. – P, 2. – P, 3. – P

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2018_05_glowny_16

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania