Źródło
Informacja do zadań 11–13.
Do wodnego roztworu kwasu etanowego (octowego) o określonej objętości, ale o nieznanym stężeniu, dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu o znanym stężeniu i za pomocą pehametru mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. W ten sposób przeprowadzono tzw. miareczkowanie pehametryczne, które jest jedną z metod analizy ilościowej. W czasie doświadczenia zachodziła reakcja opisana równaniem:
Zestaw użyty w tym doświadczeniu przedstawiono na poniższym schemacie, a otrzymane wyniki miareczkowania umieszczono na wykresie.

Po dodaniu takiej objętości roztworu wodorotlenku sodu, w jakiej znajdowała się liczba moli NaOH równa liczbie moli CH3COOH w roztworze wziętym do analizy, w układzie został osiągnięty punkt równoważnikowy. Ustalono, że w opisanym doświadczeniu pH w punkcie równoważnikowym było równe 9.
Uzupełnij poniższe zdanie – wybierz i podkreśl jedno określenie spośród podanych w nawiasie. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do procesu zachodzącego w roztworze.
W opisanym doświadczeniu odczyn roztworu w punkcie równoważnikowym jest
(kwasowy / obojętny / zasadowy).
Uzasadnienie:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, jaka sól pozostaje po stechiometrycznym zobojętnieniu słabego kwasu.
Podpowiedź 2
Anion pochodzący od słabego kwasu może przyjąć proton od wody.
Podpowiedź 3
Wyjaśnij zasadowe pH hydrolizą etanianu z wytworzeniem OH−, bez powoływania się na nadmiar NaOH.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Uzasadnienie:
W wyniku reakcji jonów octanowych z cząsteczkami wody wzrasta stężenie jonów
wodorotlenkowych.
lub
Zachodzi dysocjacja zasadowa jonu octanowego.
lub

Ponieważ (w punkcie równoważnikowym) obecne są niezdysocjowane cząsteczki kwasu i jest
nadmiar jonów OH−.

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie zdania i uzasadnienie.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W punkcie równoważnikowym kwas etanowy i NaOH zostały zmieszane w ilościach stechiometrycznych. Nie ma więc nadmiaru dodanej mocnej zasady, lecz roztwór zawiera etanian sodu.
Aniony etanianowe reagują z wodą, tworząc kwas etanowy i OH−, dlatego pH przekracza 7. Wyjaśnienie zasadowości musi wskazywać hydrolizę anionu słabego kwasu; samo słowo zobojętnianie nie określa odczynu otrzymanej soli.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Uzasadnienie:
W wyniku reakcji jonów octanowych z cząsteczkami wody wzrasta stężenie jonów
wodorotlenkowych.
lub
Zachodzi dysocjacja zasadowa jonu octanowego.
lub

Ponieważ (w punkcie równoważnikowym) obecne są niezdysocjowane cząsteczki kwasu i jest
nadmiar jonów OH−.
