Zadanie 9.2 — maj 2018 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 9.

Kwas siarkowy(VI) w temperaturze pokojowej jest oleistą cieczą o gęstości prawie dwukrotnie

większej niż gęstość wody. Czysty, bezwodny kwas siarkowy(VI) ulega częściowej

autodysocjacji, dzięki czemu przewodzi prąd elektryczny.

W wyniku reakcji kwasu siarkowego(VI) z wodorotlenkiem sodu, w której stosunek molowy

substratów jest równy 1 : 1, powstaje wodorosiarczan(VI) sodu. Wodny roztwór

wodorosiarczanu(VI) sodu charakteryzuje się kwasowym odczynem, ponieważ jony obecne

w roztworze ulegają reakcji zgodnie z poniższym równaniem:

HSO₄⁻(aq) + H₂O ⇌ SO₄²⁻(aq) + H₃O⁺(aq)

Stała równowagi opisanej reakcji w temperaturze T jest równa 1,0 · 10−2 .

Na podstawie: T. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 2004.

Rozpuszczono 0,600 g NaHSO4 w wodzie i otrzymano 100 cm3 roztworu o temperaturze T.

W tym roztworze reakcji z wodą uległo znacznie więcej niż 5% jonów

wodorosiarczanowych(VI).

Oblicz pH tego roztworu. Wynik końcowy podaj z dokładnością do trzeciego miejsca po przecinku.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oblicz stężenie soli i zapisz tabelę zmian dla dysocjacji HSO4−.

Podpowiedź 2

Ponieważ dysocjacja przekracza 5%, zachowaj wyrażenie c − x w mianowniku.

Podpowiedź 3

Rozwiąż x2/(0,0500 − x) = 0,0100 i licz −log x bez wcześniejszego zaokrąglania.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 9.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.

0,745 1+ = 1,745

Odpowiedź CKE 9.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

0,745 1+ = 1,745

Zasady oceniania

2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku.

1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:

… – popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego.

lub

… – podanie wyniku z jednostką.

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia (również błędnego wyrażenia na stałą

dysocjacji) albo brak rozwiązania.

Uwaga! Zastosowanie uproszczonych zależności w obliczeniach jest błędną metodą.

Uwaga! Rozwiązanie, w którym zdający zapisze wynik z wymaganą dokładnością, a następnie

poda go z mniejszą dokładnością, należy uznać za poprawne.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z 0,600 g NaHSO4 otrzymujemy 0,00500 mola, a w 0,100 dm3 roztworu stężenie 0,0500 mol·dm−3. Dla dysocjacji HSO4− przyjmujemy x = [H3O+] i zapisujemy x2/(0,0500 − x) = 0,0100.

Dodatni pierwiastek wynosi 0,0179129 mol·dm−3, co daje pH = 1,747 po zaokrągleniu na końcu. Przybliżenie małej dysocjacji jest niedopuszczalne. W kluczu wynik 1,745 pochodzi z przedwczesnego zaokrąglenia x do 0,018; różnicę wyjaśnia osobna uwaga redakcyjna.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 9.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.

0,745 1+ = 1,745

Odpowiedź CKE 9.2 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

0,745 1+ = 1,745

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2018_05_glowny_09.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania