Źródło
Informacja do zadań 5–6.
W wysokiej temperaturze węgiel reaguje z tlenkiem węgla(IV) i ustala się równowaga
chemiczna:
Objętościową zawartość procentową CO i CO2 w gazie pozostającym w równowadze
z węglem w zależności od temperatury (pod ciśnieniem atmosferycznym 1013 hPa)
przedstawiono na poniższym wykresie.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
Oceń, czy reakcja pomiędzy tlenkiem węgla(IV) i węglem jest procesem endo- czy egzoenergetycznym. Odpowiedź uzasadnij.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Sprawdź, którego gazu udział procentowy rośnie po ogrzaniu.
Podpowiedź 2
Wzrost udziału produktu wskazuje, że podwyższenie temperatury sprzyja reakcji wprost.
Podpowiedź 3
Nazwij reakcję endoenergetyczną i uzasadnij to wzrostem równowagowej zawartości CO.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przemiana jest procesem endoenergetycznym. Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta
zawartość (a więc stężenie) CO, czyli zwiększa się wydajność reakcji.
lub
Przemiana jest procesem endoenergetycznym. Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta procent
objętościowy CO.
lub
Przemiana jest procesem endoenergetycznym, ponieważ im wyższa temperatura tym więcej
CO w mieszaninie równowagowej.
Uwaga! Stwierdzenie: ∆H > 0 nie jest uzasadnieniem.
Uwaga! Za uzasadnienie zawierające stwierdzenie, że wraz ze wzrostem temperatury wzrasta
objętość CO, należy przyznać 0 punktów.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie, czy opisana przemiana jest procesem egzoenergetycznym, czy
endoenergetycznym, wraz z uzasadnieniem, które odwołuje się do kierunku zmiany
wydajności reakcji pod wpływem zmiany temperatury.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Ze wzrostem temperatury na wykresie rośnie procent objętościowy CO w mieszaninie równowagowej. Ogrzanie sprzyja więc reakcji CO2 + C ⇌ 2CO prowadzącej do produktu, co świadczy o jej endoenergetyczności.
Uzasadnienie opieramy na zmianie składu, nie na samym zwiększeniu objętości gazu podczas ogrzewania. Sam zapis dodatniego ΔH bez powiązania z wykresem nie wyjaśnia kierunku obserwowanej zmiany.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przemiana jest procesem endoenergetycznym. Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta
zawartość (a więc stężenie) CO, czyli zwiększa się wydajność reakcji.
lub
Przemiana jest procesem endoenergetycznym. Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta procent
objętościowy CO.
lub
Przemiana jest procesem endoenergetycznym, ponieważ im wyższa temperatura tym więcej
CO w mieszaninie równowagowej.
Uwaga! Stwierdzenie: ∆H > 0 nie jest uzasadnieniem.
Uwaga! Za uzasadnienie zawierające stwierdzenie, że wraz ze wzrostem temperatury wzrasta
objętość CO, należy przyznać 0 punktów.