Zadanie 38.1 — czerwiec 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 38.

Kwas galusowy, czyli kwas 3,4,5-trihydroksybenzoesowy, jest jednym ze składników liści

herbaty. Należy on do grupy tzw. kwasów fenolowych. Galusan propylu, który jest estrem

kwasu galusowego i propan-1-olu, znalazł zastosowanie jako przeciwutleniacz – stosuje się

go w przemyśle spożywczym jako dodatek do żywności (symbol E310 w spisie dodatków)

i w przemyśle kosmetycznym.

W celu wykrycia kwasu galusowego w żółto zabarwionym naparze herbaty, do probówki,

w której znajdował się ten napar, dodano wodny roztwór chlorku żelaza(III). Stwierdzono, że

w wyniku reakcji kompleksowania powstało granatowofioletowe zabarwienie.

Spośród poniższych wzorów wybierz wzory wszystkich związków chemicznych, które

Zadanie 38.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 22.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Sprawdź bezpośrednie otoczenie atomu tlenu każdej grupy OH.

Podpowiedź 2

Pierścień aromatyczny musi łączyć się bezpośrednio z tlenem grupy hydroksylowej.

Podpowiedź 3

Wskaż II i IV oraz nazwij element budowy: grupy fenolowe.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 38.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Element budowy, np.: Obecność grupy fenolowej lub obecność grupy lub grup –OH zwią-

zanych bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym.

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne podkreślenie numerów wzorów i wskazanie elementu budowy.

1 p. – za poprawne wskazanie elementu budowy i błędne podkreślenie

lub

– za poprawne podkreślenie i błędne wskazanie elementu budowy.

0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Chlorek żelaza(III) wykrywa w tym doświadczeniu grupy fenolowe, czyli grupy hydroksylowe połączone bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym. Warunek spełniają związki II i IV.

W I grupa hydroksylowa leży w bocznym łańcuchu, a w III pierścień nie jest aromatyczny, więc nie są to odpowiednie fenole. O wykryciu kwasu galusowego przesądza obecność fenolowych grup hydroksylowych, nie sama grupa karboksylowa czy dowolna grupa OH.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 38.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Element budowy, np.: Obecność grupy fenolowej lub obecność grupy lub grup –OH zwią-

zanych bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_06_dodatkowy_38.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania