Zadanie 37 — czerwiec 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Kwas jabłkowy ogrzewany bez dostępu powietrza ulega procesowi dehydratacji. W tej reakcji

powstają kwasy fumarowy i maleinowy oraz woda. Kwasy fumarowy i maleinowy należą do

grupy nienasyconych kwasów dikarboksylowych i są względem siebie izomerami

geometrycznymi.

Kwas fumarowy ma nazwę systematyczną: kwas trans-butenodiowy.

Uzupełnij poniższy schemat tak, aby otrzymać równanie opisanej reakcji dehydratacji kwasu jabłkowego. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych i uwzględnij powstanie dwóch izomerów geometrycznych.

Zadanie 37 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 22.

… kwas maleinowy … kwas fumarowy

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zlokalizuj atomy, z których usuwana jest woda podczas tworzenia wiązania podwójnego.

Podpowiedź 2

Maleinowy oznacza układ cis, a fumarowy układ trans grup karboksylowych.

Podpowiedź 3

W obu polach narysuj kwas but-2-enodiowy, różnicując położenie grup COOH względem wiązania podwójnego.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 37 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Dehydratacja kwasu jabłkowego usuwa wodę i tworzy wiązanie podwójne pomiędzy środkowymi atomami węgla. Możliwe są dwa układy przestrzenne grup karboksylowych: po tej samej stronie w kwasie maleinowym i po przeciwnych stronach w kwasie fumarowym.

W schemacie dla dwóch cząsteczek substratu wpisujemy po jednej cząsteczce każdego izomeru oraz dwie cząsteczki wody. Nie traktujemy produktów jako związków o różnej łączności atomów; to izomery geometryczne.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 37 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_06_dodatkowy_37

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania