Zadanie 34 — czerwiec 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Cząsteczka pewnego związku organicznego ulega przemianie, w której wyniku traci

cząsteczkę wody. Organicznym produktem tej przemiany jest cząsteczka związku o nazwie

γ-butyrolakton. Poniżej przedstawiono wzór półstrukturalny γ-butyrolaktonu, w którym linią

przerywaną zaznaczono charakterystyczne ugrupowanie atomów.

Zadanie 34 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

Napisz nazwę zaznaczonego wiązania oraz wzór półstrukturalny (grupowy) cząsteczki związku, z której po oderwaniu cząsteczki wody powstaje cząsteczka γ-butyrolaktonu.

Nazwa wiązania: …

Wzór półstrukturalny cząsteczki, z której powstała cząsteczka γ-butyrolaktonu:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Znajdź w pierścieniu fragment charakterystyczny dla estru.

Podpowiedź 2

Otwórz wiązanie estrowe, odtwarzając COOH i grupę hydroksylową.

Podpowiedź 3

Podaj nazwę „wiązanie estrowe” i narysuj produkt jako HO–CH₂–CH₂–CH₂–COOH.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 34 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie nazwy wiązania oraz wzoru półstrukturalnego (grupowego)

cząsteczki, z której po oderwaniu cząsteczki wody powstaje γ-butyrolaktonu.

0 p. – za inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Lakton jest estrem wewnątrzcząsteczkowym powstającym z hydroksykwasu. W pokazanym pierścieniu rozpoznajemy wiązanie estrowe, a po jego hydrolitycznym otwarciu odtwarzamy grupę karboksylową i hydroksylową.

Prekursorem γ-butyrolaktonu jest kwas 4-hydroksybutanowy. Liczba atomów pierścienia uwzględnia tlen estrowy, więc nie wolno utożsamiać jej z liczbą atomów węgla łańcucha. Końcowy wzór hydroksykwasu pokazuje grafika odpowiedzi.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 34 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 16.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_06_dodatkowy_34

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania