Zadanie 16 — czerwiec 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 16–18.

Wodny roztwór soli amonowej kwasu HX ma odczyn kwasowy, a wodny roztwór soli

sodowej kwasu HZ ma odczyn zasadowy.

Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane na poniższym schemacie.

Informacja do zadań 16–18. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

Objawy świadczące o przebiegu reakcji zaobserwowano tylko w jednej probówce.

Uwaga redakcyjna. W zadaniu sprawdzającym samodzielnie porządek mocy kwasów należy przyjąć Ka(HX) > Ka(HZ). W oryginalnym zestawie wynika to po dołączeniu danej z zadania 18 o obojętnym odczynie roztworu NH₄Z. Zasadowy odczyn NaZ sam w sobie nie pozwala porównać HX i HZ.

Wskaż numer probówki, w której zaobserwowano objawy reakcji chemicznej, oraz zapisz w formie cząsteczkowej równanie zachodzącej reakcji. Zastosuj wzory, których użyto w schemacie doświadczenia.

Objawy reakcji zaobserwowano w probówce: …

Równanie reakcji: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj Kₐ(HX) z Kᵦ(NH₃), korzystając z odczynu NH₄X. Zestaw wynik z obojętnym odczynem NH₄Z z sąsiedniego zadania.

Podpowiedź 2

Przy Kₐ(HX) > Kₐ(HZ) proton przechodzi od HX do Z⁻.

Podpowiedź 3

Wskaż probówkę z HX i NaZ oraz zapisz przemianę z symbolami z polecenia.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Objawy reakcji zaobserwowano w probówce: II

Równanie reakcji: NaZ + HX → HZ + NaX

Zasady oceniania

1 p. – za wskazanie właściwej probówki i poprawne napisanie równania reakcji.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Kwaśny odczyn NH₄X wskazuje, że Kₐ(HX) jest większe od Kᵦ(NH₃). Porównanie z HZ uzyskujemy po uwzględnieniu sąsiedniego zadania: obojętny odczyn NH₄Z w szkolnym modelu oznacza Kₐ(HZ) = Kᵦ(NH₃). Same dane o NaZ nie wystarczają do uporządkowania mocy HX i HZ.

Przy warunku Kₐ(HX) > Kₐ(HZ) proton przechodzi od HX do Z⁻. W modelu klucza reakcja zachodzi w probówce II: NaZ + HX → HZ + NaX.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Objawy reakcji zaobserwowano w probówce: II

Równanie reakcji: NaZ + HX → HZ + NaX
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_06_dodatkowy_16

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania