Zadanie 26 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Podczas ogrzewania próbki monochloropochodnej pewnego nasyconego węglowodoru

o budowie łańcuchowej z nadmiarem wodnego roztworu wodorotlenku sodu przebiegła

reakcja zilustrowana schematem:

CxHyCl + NaOH T⟶ CxHyOH + NaCl

Do otrzymanej mieszaniny poreakcyjnej dodano najpierw wodny roztwór kwasu

azotowego(V) w celu zobojętnienia, a następnie – nadmiar wodnego roztworu azotanu(V)

srebra. W wyniku reakcji opisanej równaniem:

Ag++Cl−→AgCl↓

wytrącił się osad, który odsączono i wysuszono. Masa próbki monochloropochodnej była

równa 0,314 g, a w wyniku opisanych przemian otrzymano 0,574 g stałego chlorku srebra.

Wykonaj obliczenia i zaproponuj jeden wzór półstrukturalny (grupowy) chloropochodnej tego węglowodoru.

Obliczenia:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przelicz AgCl na mole i połącz je w stosunku 1:1 z monochloropochodną.

Podpowiedź 2

Masa molowa substratu wynosi 78,5 g/mol. Zastosuj wzór ogólny CₙH2ₙ₊1Cl i całkowite n.

Podpowiedź 3

Wyznacz n = 3 i narysuj np. 1-chloropropan. Dane ustalają skład, lecz nie rozróżniają dwóch izomerów chloropropanu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 26 — oryginalny fragment CKE, s.19Odpowiedź CKE 26 — oryginalny fragment CKE, s.20

Zasady oceniania

2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wzoru

półstrukturalnego chloropochodnej spełniającej warunki zadania.

1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wzoru

lub

– podanie błędnego wzoru lub brak wzoru.

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Uwaga: należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Jeden mol monochloropochodnej uwalnia jeden mol Cl−, z którego powstaje jeden mol AgCl. Z 0,574 g osadu przy M = 143,5 g/mol otrzymujemy 0,00400 mol, czyli tyle samo substratu organicznego. Jego masa molowa to 0,314/0,00400 = 78,5 g/mol.

Dla nasyconej łańcuchowej monochloropochodnej CₙH2ₙ₊1Cl obowiązuje M = 14n+36,5, zatem n = 3. Wzór sumaryczny to C3H7Cl; można zaproponować 1-chloropropan lub 2-chloropropan. Zakwaszenie HNO3 nie dodaje chlorków do oznaczenia, co byłoby błędem przy użyciu HCl. Rysujemy jeden dopuszczalny izomer, nie arbitralnie rozstrzygamy między dwoma.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 26 — oryginalny fragment CKE, s.19Odpowiedź CKE 26 — oryginalny fragment CKE, s.20
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_26

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania