Zadanie 25 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 24–25.

W wysokiej temperaturze może zachodzić rozkład metanu na substancje proste zgodnie

z równaniem:

CH 4(g)⇌C(s)+2H 2(g)

Miarą wydajności tej reakcji jest równowagowy stopień przemiany metanu x, który wyraża

się wzorem:

Informacja do zadań 24–25. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

W tym wzorze n0[CH 4] oznacza początkową liczbę moli metanu, a n[CH4] – liczbę moli

tego gazu pozostałego po ustaleniu się stanu równowagi. Poniżej przedstawiono zależność

równowagowego stopnia przemiany metanu x od temperatury dla trzech wartości ciśnienia.

Informacja do zadań 24–25. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 14.

x

Na podstawie: P. Schmidt-Szałowski, M. Szafran, E. Bobryk, J. Sentek,

Technologia chemiczna. Przemysł nieorganiczny, Warszawa 2013.

Wyjaśnij, dlaczego wydajność opisanej reakcji maleje ze wzrostem ciśnienia.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Policz mole wyłącznie gazowych reagentów po obu stronach równania. Pomiń stały węgiel.

Podpowiedź 2

Sprężanie sprzyja jednemu molowi CH4 względem dwóch moli H2. To kierunek przeciwny do rozkładu.

Podpowiedź 3

Wyjaśnij spadek wydajności przesunięciem ku mniejszej liczbie moli gazów. Zaznacz, dlaczego C(s) nie wchodzi do tego porównania.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Ponieważ liczba moli gazowego substratu jest mniejsza od liczby moli gazowego produktu

– zgodnie z regułą przekory im niższe ciśnienie, tym więcej moli gazowych produktów

powstaje.

• Ponieważ objętość produktów jest większa od objętości substratu.

Uwaga: jeżeli zdający porównuje liczbę moli (nie objętość) reagentów, to w wyjaśnieniu musi

być adnotacja, że chodzi o reagenty gazowe.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne wyjaśnienie.

0 p. – za inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W reakcji CH4(g) ⇌ C(s) + 2H2(g) jeden mol gazowego substratu daje dwa mole gazowego produktu. Węgla stałego nie wliczamy do bilansu liczby moli gazów. Zwiększenie ciśnienia sprzyja stronie o mniejszej ich liczbie, czyli metanowi, i zmniejsza wydajność rozkładu.

Należy wyraźnie zaznaczyć, że porównujemy reagenty gazowe: ogólne sumowanie wszystkich substancji dawałoby mylący obraz wpływu ciśnienia. Wniosek jest zgodny z niższymi wartościami stopnia przemiany dla wyższych ciśnień na wykresie. Nie zmienia to stałej równowagi przy tej samej temperaturze, tylko skład równowagowy.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

• Ponieważ liczba moli gazowego substratu jest mniejsza od liczby moli gazowego produktu

– zgodnie z regułą przekory im niższe ciśnienie, tym więcej moli gazowych produktów

powstaje.

• Ponieważ objętość produktów jest większa od objętości substratu.

Uwaga: jeżeli zdający porównuje liczbę moli (nie objętość) reagentów, to w wyjaśnieniu musi

być adnotacja, że chodzi o reagenty gazowe.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_25

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania