Źródło
Informacja do zadań 24–25.
W wysokiej temperaturze może zachodzić rozkład metanu na substancje proste zgodnie
z równaniem:
Miarą wydajności tej reakcji jest równowagowy stopień przemiany metanu x, który wyraża
się wzorem:

W tym wzorze n0[CH 4] oznacza początkową liczbę moli metanu, a n[CH4] – liczbę moli
tego gazu pozostałego po ustaleniu się stanu równowagi. Poniżej przedstawiono zależność
równowagowego stopnia przemiany metanu x od temperatury dla trzech wartości ciśnienia.

x
Na podstawie: P. Schmidt-Szałowski, M. Szafran, E. Bobryk, J. Sentek,
Technologia chemiczna. Przemysł nieorganiczny, Warszawa 2013.
Określ, czy ΔH opisanej reakcji rozkładu metanu jest większa od zera, czy – mniejsza od zera. Odpowiedź uzasadnij.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj punkty tej samej krzywej ciśnienia. Ustal, czy ogrzanie zwiększa ilość produktów równowagowych.
Podpowiedź 2
Większy stopień przemiany po ogrzaniu oznacza, że rozkład pobiera ciepło.
Podpowiedź 3
Wskaż ΔH > 0 i uzasadnij rosnącą równowagową przemianą metanu z temperaturą. Nie uzasadniaj wyłącznie potrzebą ogrzewania.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Dla reakcji rozkładu metanu ΔH > 0, ponieważ wydajność tej reakcji wzrasta ze wzrostem
temperatury.
• ΔH tej reakcji jest większa od zera, ponieważ im wyższa jest temperatura, tym
równowagowy stopień przemiany jest większy.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne określenie, czy dla opisanej reakcji ΔH < 0, czy ΔH > 0 i poprawne
uzasadnienie odwołujące się do stopnia przemiany metanu lub wydajności procesu.
0 p. – za inną odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Na wykresie przy ustalonym ciśnieniu stopień przemiany metanu rośnie wraz z temperaturą. Dostarczanie ciepła sprzyja więc kierunkowi rozkładu, co oznacza proces endoenergetyczny i ΔH > 0.
Nie można wywnioskować znaku tylko z tego, że reakcja wymaga wysokiej temperatury: wysoka temperatura może być potrzebna także do pokonania bariery aktywacji innych procesów. Tutaj rozstrzygająca jest zależność równowagowego składu od temperatury. W odpowiedzi trzeba połączyć dodatni znak z konkretnym wzrostem wydajności lub stopnia przemiany po ogrzaniu, zachowując to samo ciśnienie podczas porównania.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
• Dla reakcji rozkładu metanu ΔH > 0, ponieważ wydajność tej reakcji wzrasta ze wzrostem
temperatury.
• ΔH tej reakcji jest większa od zera, ponieważ im wyższa jest temperatura, tym
równowagowy stopień przemiany jest większy.