
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) alkenów A i B. Wyjaśnij, dlaczego alken B nie występuje w postaci izomerów geometrycznych cis–trans.
Wzór alkenu A | Wzór alkenu B |
|---|---|
Wyjaśnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Usuń HCl z produktu, rozważając różne sąsiednie miejsca utworzenia C=C. Następnie sprawdź warunek cis–trans.
Podpowiedź 2
A ma wiązanie wewnętrzne i różne podstawniki po obu stronach. B ma końcowe CH2 oraz dwie równoważne grupy etylowe przy drugim węglu.
Podpowiedź 3
Narysuj 3-metylopent-2-en i 2-etylobut-1-en. Brak cis–trans B uzasadnij jednakowymi podstawnikami, nie samym rozgałęzieniem.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wzór alkenu A | Wzór alkenu B |
|---|---|
Uwaga: w przypadku alkenu A zdający może narysować wzór jednego z izomerów
geometrycznych.
Wyjaśnienie, np.:
• Przy każdym z atomów o hybrydyzacji sp2 są dwa identyczne podstawniki.
• Ponieważ przy jednym z atomów węgla połączonych wiązaniem podwójnym są dwa
identyczne podstawniki (dwie identyczne grupy alkilowe).
• Ponieważ przy jednym z atomów węgla połączonych wiązaniem podwójnym są dwa
identyczne podstawniki (dwa atomy wodoru).
Uwaga: przy poprawnym szkielecie węglowym węglowodoru B i poprawnym uzasadnieniu
należy przyznać 1 pkt.
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) alkenów A i B i za
poprawne wyjaśnienie.
1 p. – za poprawne napisanie wzorów półstrukturalnych (grupowych) alkenów A i B i błędne

Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Produkt addycji HCl ma szkielet 3-metylopentanu i chlor przy jego trzeciorzędowym węglu. Odtwarzając możliwe sąsiednie C=C, otrzymujemy A: 3-metylopent-2-en oraz B: 2-etylobut-1-en. Pierwszy ma po dwa różne podstawniki przy każdym węglu podwójnego wiązania, więc może występować jako cis–trans.
W drugim terminalny węgiel ma dwa wodory, a drugi dwa jednakowe etyle, dlatego warunek izomerii geometrycznej nie jest spełniony. Wzory sprawdzamy również pod kątem sześciu atomów węgla i uzyskania wskazanego głównego produktu zgodnie z orientacją addycji. Brak izomerii uzasadniamy konkretnymi identycznymi podstawnikami.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wzór alkenu A | Wzór alkenu B |
|---|---|
Uwaga: w przypadku alkenu A zdający może narysować wzór jednego z izomerów
geometrycznych.
Wyjaśnienie, np.:
• Przy każdym z atomów o hybrydyzacji sp2 są dwa identyczne podstawniki.
• Ponieważ przy jednym z atomów węgla połączonych wiązaniem podwójnym są dwa
identyczne podstawniki (dwie identyczne grupy alkilowe).
• Ponieważ przy jednym z atomów węgla połączonych wiązaniem podwójnym są dwa
identyczne podstawniki (dwa atomy wodoru).
Uwaga: przy poprawnym szkielecie węglowym węglowodoru B i poprawnym uzasadnieniu
należy przyznać 1 pkt.