Zadanie 21 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 20–21.

Ozon, odczynnik utleniający, ma zdolność rozszczepiania wiązania podwójnego.

W niskiej temperaturze ozon szybko przyłącza się do wiązań podwójnych, w wyniku czego

daje cykliczne produkty pośrednie, które ulegają przegrupowaniu do ozonków. Ostatecznym

Informacja do zadań 20–21. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2005.

Pewien związek organiczny ma następujący wzór półstrukturalny (grupowy):

Zadanie 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

półstrukturalny (grupowy) węglowodoru, który – poddany ozonolizie – utworzył tylko jeden produkt końcowy o nazwie etanal.

Zadanie 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

Numer, którym oznaczono wzór wybranego związku: …

Wzór węglowodoru, który – poddany ozonolizie – utworzył etanal jako jedyny produkt:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Dla dialdehydu połącz ponownie końce karbonylowe w C=C i policz pierścień. Dla etanalu złącz dwa jednakowe fragmenty.

Podpowiedź 2

Pierwszy produkt wymaga cykloheksenu. Drugi wymaga symetrycznego alkenu czterowęglowego.

Podpowiedź 3

Wpisz III i narysuj but-2-en. Jeden cykloalken może dać jedną cząsteczkę z dwiema grupami aldehydowymi.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Uwaga: zdający może narysować wzór jednego z izomerów geometrycznych.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie numeru, którym oznaczono wzór związku oraz za poprawne

napisanie wzoru węglowodoru.

0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Dialdehyd z czterema grupami metylenowymi między końcami powstaje przez otwarcie sześcioczłonowego pierścienia z jednym C=C. Wśród rysunków jest to cykloheksen III. Jego wiązanie podwójne po przecięciu daje dwa końce aldehydowe tej samej cząsteczki, nie dwa niezależne produkty.

Aby otrzymać wyłącznie etanal z alkenu łańcuchowego, obie strony C=C muszą być równoważnymi fragmentami z wodorem i metylem. Odpowiada temu but-2-en; można narysować dowolny jego izomer geometryczny. Nie wybieramy but-1-enu, bo dałby dwa różne aldehydy, a nie sam etanal.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 21 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Uwaga: zdający może narysować wzór jednego z izomerów geometrycznych.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_21

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania