Zadanie 20 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 20–21.

Ozon, odczynnik utleniający, ma zdolność rozszczepiania wiązania podwójnego.

W niskiej temperaturze ozon szybko przyłącza się do wiązań podwójnych, w wyniku czego

daje cykliczne produkty pośrednie, które ulegają przegrupowaniu do ozonków. Ostatecznym

Informacja do zadań 20–21. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2005.

Zadanie 20 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przetnij C=C i zachowaj po obu stronach wszystkie przyłączone grupy. Następnie dodaj C=O przy dawnych atomach wiązania.

Podpowiedź 2

Węgiel bez wodoru daje keton, a węgiel z wodorem aldehyd. Fragmenty mają cztery i pięć atomów węgla.

Podpowiedź 3

Podaj butan-2-on i pentanal. Sprawdź bilans dziewięciu atomów węgla.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

butanon i pentanal

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne podanie nazw systematycznych dwóch związków – końcowych

produktów reakcji ozonolizy.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Ozonoliza rozrywa jedyne wiązanie C=C i zamienia oba jego atomy węglowe w atomy grup karbonylowych. Po lewej stronie jeden z tych atomów ma grupę metylową i etylową, więc powstaje butan-2-on. Po prawej ma wodór i łańcuch butylowy, więc powstaje pentanal.

Suma węgli produktów wynosi 4+5 = 9, zgodnie z całym substratem. Warunki redukującego zakończenia ozonolizy pozwalają zachować aldehyd, bez dopisywania dalszego utlenienia do kwasu. Nie przecinamy zwykłego wiązania obok C=C ani nie gubimy metylowego rozgałęzienia przy pierwszym atomie.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

butanon i pentanal

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_20

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania