Źródło
Informacja do zadań 17–19.
Poniżej podano ciąg przemian chemicznych:

gdzie R – grupa alkilowa.
Określ typ reakcji (addycja, eliminacja, substytucja) oraz mechanizm (elektrofilowy, nukleofilowy, rodnikowy) reakcji oznaczonych na schemacie numerami 1 i 2. Uzupełnij tabelę.
Typ reakcji | Mechanizm reakcji | |
|---|---|---|
Reakcja 1 | ||
Reakcja 2 |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj zmianę grup w obu etapach i osobno sposób ataku reagenta. W drugim etapie KOH jest wodny.
Podpowiedź 2
Światło wskazuje rodniki w halogenowaniu. OH− w drugim etapie działa jako nukleofil zastępujący halogen.
Podpowiedź 3
Wpisz dla 1 substytucja i rodnikowy, dla 2 substytucja i nukleofilowy. Nie wybieraj eliminacji na podstawie samej obecności KOH.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Typ reakcji | Mechanizm reakcji | |
|---|---|---|
Reakcja 1 | substytucja | rodnikowy |
Reakcja 2 | substytucja | nukleofilowy |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie typów i mechanizmów przemian oznaczonych numerami 1 i 2.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Reakcja 1 zastępuje wodór alkanu halogenem i przebiega przez rodniki inicjowane światłem. Jest substytucją rodnikową. W reakcji 2 halogenopochodna reaguje z wodnym KOH: OH− atakuje atom węgla związany z halogenem i zastępuje go grupą hydroksylową.
To substytucja nukleofilowa. Obie reakcje mają ten sam ogólny typ zmiany, ale inny mechanizm i inne reagenty. Alkoholowy roztwór zasady sprzyjający eliminacji nie jest podanym tutaj środowiskiem. Trzeba uzupełnić dwa pola dla każdej reakcji, nie traktować słów „rodnikowy” i „nukleofilowy” jako alternatywnych nazw typu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Typ reakcji | Mechanizm reakcji | |
|---|---|---|
Reakcja 1 | substytucja | rodnikowy |
Reakcja 2 | substytucja | nukleofilowy |