Na próbkę stopu miedzi z cynkiem o masie 4,00 g podziałano 200 cm3 kwasu solnego
o stężeniu 0,800 mol · dm−3. Przebiegła wtedy reakcja opisana równaniem:
Roztwór otrzymany po reakcji rozcieńczono wodą do objętości 250 cm3. Stężenie jonów
wodorowych w tym roztworze było równe 0,400 mol · dm−3.
Oblicz, ile gramów miedzi znajdowało się w opisanej próbce stopu. Wynik końcowy zaokrąglij do drugiego miejsca po przecinku.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, który metal reaguje z nieutleniającym kwasem. Wyznacz początkową i pozostałą liczbę moli H+.
Podpowiedź 2
Różnica wynosi 0,060 mol kwasu, czyli odpowiada 0,030 mol cynku. Końcowa objętość do bilansu kwasu to 0,250 dm3.
Podpowiedź 3
Oblicz masę Zn z 65,4 g/mol i odejmij od 4,00 g. Podaj 2,04 g Cu z wymaganą dokładnością.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

m Zn = 0,03 mola · 65,4 g⋅mol = 1,962 g ≈ 1,96 g
m Cu = 4 g – 1,96 g = 2,04 g dla MZn = 65 g⋅mol−1 m Cu = 2,05 g
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie liczby
gramów miedzi z poprawnym zaokrągleniem i właściwą dokładnością.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
– podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością lub z błędnym zaokrągleniem
lub
– podanie wyniku z błędną jednostką.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga: należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Z HCl reaguje cynk, a miedź pozostaje metaliczna. Początkowo wprowadzono 0,200·0,800 = 0,160 mol kwasu. Po reakcji i rozcieńczeniu pozostało 0,250·0,400 = 0,100 mol H+, więc cynk zużył 0,060 mol. Z proporcji Zn:kwas = 1:2 wynika 0,0300 mol Zn.
Przy M(Zn) = 65,4 g/mol jest to 1,962 g. Miedź stanowi 4,00−1,962 = 2,038 g, po zaokrągleniu 2,04 g. Nie dzielimy końcowego stężenia przez objętość początkową: liczba moli nadmiaru wynika z końcowych 250 cm3. Kwas oznaczamy po rozcieńczeniu, ale zużytą ilość porównujemy z początkową.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

m Zn = 0,03 mola · 65,4 g⋅mol = 1,962 g ≈ 1,96 g
m Cu = 4 g – 1,96 g = 2,04 g dla MZn = 65 g⋅mol−1 m Cu = 2,05 g