Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na schemacie:
alkoholowy roztwór wodny roztwór
fenoloftaleiny oranżu metylowego

Podczas przeprowadzonego doświadczenia zaobserwowano, że zawartość probówki I
przybrała zabarwienie malinowe, a zawartość probówki II – czerwone.
Uzupełnij poniższe zapisy, tak aby otrzymać w formie jonowej skróconej równania procesów zachodzących w probówkach I oraz II i decydujących o odczynie wodnych roztworów soli.
Probówka I
Probówka II
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Na podstawie barw ustal odczyn każdej próbki. Dopiero potem wybierz kierunek reakcji anionu z wodą.
Podpowiedź 2
HPO42− w I wytwarza OH−, a HSO4− w II H3O+. Litowce nie uczestniczą w skróconym bilansie.
Podpowiedź 3
Zapisz HPO42− + H2O ⇌ H2PO4− + OH− oraz HSO4− + H2O ⇌ SO42− + H3O+. Sprawdź ładunki.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie dwóch równań reakcji w formie jonowej skróconej.
0 p. – za błędne napisanie równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub napisanie równań w niewłaściwej
kolejności albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Malinowa fenoloftaleina w I wskazuje odczyn zasadowy roztworu K2HPO4. Jon HPO42− przyjmuje proton od wody, tworząc H2PO4− i OH−. Czerwony oranż w II wskazuje kwaśny NaHSO4: HSO4− oddaje proton wodzie, dając SO42− i H3O+.
Oba jony mogą zachowywać się kwasowo-zasadowo, lecz obserwacja rozstrzyga kierunek procesu decydującego o odczynie. Nie zapisujemy dla I dysocjacji kwasowej tylko dlatego, że anion zawiera wodór. Jony sodu i potasu pozostają obserwatorami. Równania powinny być równowagowe oraz zachowywać atomy i sumy ładunków.