Z poniższego zbioru wybierz i zaznacz wzory substancji powodujących denaturację białek oraz uzupełnij zdanie – wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w nawiasie.
NH4NO3 … Pb(NO3)2 … HCHO … NaCl … C2H5OH
Pod wpływem wybranych substancji następuje (zniszczenie pierwszorzędowej
struktury / trwałe zniszczenie wyższych struktur) białka.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozdziel denaturację i wysalanie. Nie każde wytrącenie białka oznacza rozerwanie łańcucha.
Podpowiedź 2
Sole metali ciężkich, metanal i etanol są czynnikami denaturującymi w tej próbie. Proste sole nie stanowią tej samej kategorii.
Podpowiedź 3
Wybierz Pb(NO3)2, HCHO i C2H5OH oraz trwałe zniszczenie wyższych struktur. Nie zaznaczaj niszczenia struktury pierwszorzędowej.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

pierwszorzędowej
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne podkreślenie wzorów substancji i wskazanie określenia w nawiasie.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Denaturacja zmienia wyższe poziomy organizacji białka, bez typowego rozrywania szkieletowych wiązań peptydowych. Z listy wybieramy Pb(NO3)2, metanal i etanol, które w warunkach zadania powodują trwałe naruszenie tych struktur. NaCl i NH4NO3 wiążemy tutaj z wysalaniem, które samo w sobie nie jest tym samym co denaturacja.
W zdaniu zaznaczamy trwałe zniszczenie wyższych struktur. Nie wybieramy zniszczenia pierwszorzędowej, ponieważ oznaczałoby to zmianę kolejności lub rozerwanie łańcucha peptydowego, charakterystyczne dla innych procesów. Należy oddzielić widoczne wytrącenie białka od przyczyny molekularnej tego zjawiska.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

pierwszorzędowej