Zadanie 39 — czerwiec 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Jedną z metod otrzymywania aminokwasów jest bezpośrednia amonoliza α-chloro- lub

α-bromokwasów pod wpływem nadmiaru stężonego wodnego roztworu amoniaku. Przebieg

tego procesu zilustrowano na poniższym schemacie.

Zadanie 39 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 22.

Na podstawie: R.T. Morrison, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 1998.

Napisz równanie ilustrujące opisaną przemianę, jeżeli powstającym związkiem jest walina, a substraty reagują w stosunku molowym nbromokwasu : namoniaku = 1:2. Reagenty organiczne przedstaw w postaci wzorów półstrukturalnych (grupowych).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Odtwórz walinę i zastąp jej grupę aminową bromem, aby znaleźć substrat.

Podpowiedź 2

Pierwsza cząsteczka NH3 dostarcza azotu grupy aminowej, a druga wiąże HBr. Szkielet odpowiada kwasowi 2-bromo-3-metylobutanowemu.

Podpowiedź 3

Narysuj reakcję bromokwasu z 2NH3 do waliny i NH4Br. Zachowaj grupę aminową przy atomie α oraz rozgałęzienie waliny.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 39 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych

(grupowych) związków organicznych..

0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu wzorów związków organicznych) albo

brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Walina ma szkielet kwasu 2-amino-3-metylobutanowego, więc wyjściowym α-bromokwasem jest kwas 2-bromo-3-metylobutanowy. Amoniak zastępuje brom przy węglu α, tworząc grupę aminową. Druga cząsteczka NH3 wiąże powstający bromowodór jako NH4Br, co wyjaśnia stosunek 1:2.

W kluczu walina jest przedstawiona jako jon obojnaczy, a bromek amonu jako NH4+ i Br−; dopuszczono również równoważny zapis cząsteczkowy. Rozgałęzienie i liczba atomów węgla pozostają niezmienione. Nie wstawiamy grupy aminowej przy innym atomie, ponieważ opis dotyczy substytucji α-halogenokwasu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 39 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_06_dodatkowy_39

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania