Źródło
Informacja do zadań 36–37.
Świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II) stosuje się w chemii organicznej jako odczynnik do
wykrywania określonych grup funkcyjnych i wiązań. W wyniku reakcji związków z tym
odczynnikiem powstają substancje o określonej barwie: rozpuszczalne lub nierozpuszczalne
w wodzie. Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia 1., którego wynik pozwala
zidentyfikować niektóre związki organiczne.

Źródło
Informacja do zadania 37.
Przeprowadzono doświadczenie 2., podczas którego ogrzewano probówki z zawartością
otrzymaną w wyniku doświadczenia 1. W niektórych probówkach zaszła reakcja utleniania
i redukcji, w której wodorotlenek miedzi(II) pełnił funkcję utleniacza.
Napisz równanie ilustrujące opisaną reakcję utleniania dla jednego wybranego związku organicznego, który utlenił się podczas tego doświadczenia. Związki organiczne przedstaw w postaci najprostszych wzorów półstrukturalnych (grupowych).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wybierz prostszy z dwóch reduktorów, czyli metanal. Uwzględnij nadmiar zasady.
Podpowiedź 2
Produkt organiczny jest anionem mrówczanowym. Na aldehyd przypadają dwa Cu(OH)2 i jeden OH−.
Podpowiedź 3
Zapisz metanal + 2Cu(OH)2 + OH− → mrówczan + Cu2O + 3H2O, używając wzorów graficznych. Sprawdź ładunek −1.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych
(grupowych) związków organicznych.
0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki
stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu wzorów związków organicznych) albo
brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Najprościej wybrać metanal i zapisać jego utlenienie do anionu mrówczanowego, ponieważ w mieszaninie jest nadmiar NaOH. Jedna grupa aldehydowa oddaje dwa elektrony, a dwa atomy Cu(II) przyjmują je, tworząc Cu2O. Bilans jonowy obejmuje metanal, 2Cu(OH)2 i OH− po lewej oraz mrówczan, Cu2O i 3H2O po prawej.
Dopuszczalne warianty klucza pokazano poniżej, lecz zapis karboksylanu najlepiej uwzględnia zasadowe warunki. Można wybrać też glukozę, zachowując cały jej szkielet. Nie trzeba przedstawiać obu reakcji, skoro polecenie wymaga jednego wybranego związku.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
