Zadanie 37.3 — czerwiec 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 36–37.

Świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II) stosuje się w chemii organicznej jako odczynnik do

wykrywania określonych grup funkcyjnych i wiązań. W wyniku reakcji związków z tym

odczynnikiem powstają substancje o określonej barwie: rozpuszczalne lub nierozpuszczalne

w wodzie. Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia 1., którego wynik pozwala

zidentyfikować niektóre związki organiczne.

Informacja do zadań 36–37. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.
Źródło

Informacja do zadania 37.

Przeprowadzono doświadczenie 2., podczas którego ogrzewano probówki z zawartością

otrzymaną w wyniku doświadczenia 1. W niektórych probówkach zaszła reakcja utleniania

i redukcji, w której wodorotlenek miedzi(II) pełnił funkcję utleniacza.

Napisz równanie ilustrujące opisaną reakcję utleniania dla jednego wybranego związku organicznego, który utlenił się podczas tego doświadczenia. Związki organiczne przedstaw w postaci najprostszych wzorów półstrukturalnych (grupowych).

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wybierz prostszy z dwóch reduktorów, czyli metanal. Uwzględnij nadmiar zasady.

Podpowiedź 2

Produkt organiczny jest anionem mrówczanowym. Na aldehyd przypadają dwa Cu(OH)2 i jeden OH−.

Podpowiedź 3

Zapisz metanal + 2Cu(OH)2 + OH− → mrówczan + Cu2O + 3H2O, używając wzorów graficznych. Sprawdź ładunek −1.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 37.3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 23.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji z zastosowaniem wzorów półstrukturalnych

(grupowych) związków organicznych.

0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu wzorów związków organicznych) albo

brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Najprościej wybrać metanal i zapisać jego utlenienie do anionu mrówczanowego, ponieważ w mieszaninie jest nadmiar NaOH. Jedna grupa aldehydowa oddaje dwa elektrony, a dwa atomy Cu(II) przyjmują je, tworząc Cu2O. Bilans jonowy obejmuje metanal, 2Cu(OH)2 i OH− po lewej oraz mrówczan, Cu2O i 3H2O po prawej.

Dopuszczalne warianty klucza pokazano poniżej, lecz zapis karboksylanu najlepiej uwzględnia zasadowe warunki. Można wybrać też glukozę, zachowując cały jej szkielet. Nie trzeba przedstawiać obu reakcji, skoro polecenie wymaga jednego wybranego związku.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 37.3 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 23.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_06_dodatkowy_37.3

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania