Zadanie 36 — czerwiec 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 36–37.

Świeżo strącony wodorotlenek miedzi(II) stosuje się w chemii organicznej jako odczynnik do

wykrywania określonych grup funkcyjnych i wiązań. W wyniku reakcji związków z tym

odczynnikiem powstają substancje o określonej barwie: rozpuszczalne lub nierozpuszczalne

w wodzie. Poniżej przedstawiono schemat doświadczenia 1., którego wynik pozwala

zidentyfikować niektóre związki organiczne.

Informacja do zadań 36–37. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 20.

Podaj numery probówek, w których otrzymano klarowne roztwory o barwie szafirowej.

Uzasadnij swoją odpowiedź na podstawie budowy cząsteczek związków, które znajdowały się w tych probówkach.

Numery probówek: …

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oddziel próbę na zimno od ogrzewanej próby redukcyjnej. Szukaj sąsiednich grup hydroksylowych.

Podpowiedź 2

Glukoza, glicerol i sacharoza mają odpowiedni układ wielu OH. Metanal nie spełnia tego kryterium.

Podpowiedź 3

Wskaż I, II, IV i uzasadnij tworzeniem szafirowych kompleksów dzięki sąsiadującym grupom hydroksylowym.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Numery probówek: I, II, IV

Uzasadnienie:

• Propano-1,2,3-triol, glukoza i sacharoza należą do związków polihydroksylowych.

• W cząsteczkach tych związków obecnych jest kilka grup hydroksylowych

(związanych z sąsiednimi atomami węgla. Ze związkami takimi wodorotlenek

miedzi(II) tworzy barwne związki kompleksowe (koordynacyjne)).

Zasady oceniania

1 p. – za poprawny wybór probówek i poprawne uzasadnienie.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Na zimno Cu(OH)2 tworzy szafirowe kompleksy z odpowiednio rozmieszczonymi wieloma grupami hydroksylowymi. Takie układy występują w glukozie I, glicerolu II i sacharozie IV, więc w tych probówkach osad się roztwarza i powstaje klarowna ciecz.

Metanal III nie ma analogicznego układu sąsiednich grup alkoholowych. Nie badamy jeszcze redukcji miedzi przy ogrzewaniu: sacharoza daje tutaj wynik dodatni kompleksowania mimo braku właściwości redukujących w późniejszej próbie. Uzasadnienie powinno odwołać się do grup OH przy sąsiednich węglach, a nie tylko ogólnego określenia „cukier” lub „związek organiczny”.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Numery probówek: I, II, IV

Uzasadnienie:

• Propano-1,2,3-triol, glukoza i sacharoza należą do związków polihydroksylowych.

• W cząsteczkach tych związków obecnych jest kilka grup hydroksylowych

(związanych z sąsiednimi atomami węgla. Ze związkami takimi wodorotlenek

miedzi(II) tworzy barwne związki kompleksowe (koordynacyjne)).

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_06_dodatkowy_36

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania