Zadanie 31.2 — czerwiec 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 31.

Na poniższym schemacie przedstawiono ciąg przemian, których surowcem wyjściowym jest

wapno palone. Związki organiczne umownie oznaczono na schemacie literami A–F.

Informacja do zadania 31. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Napisz, jakie dwie funkcje pełni stężony kwas siarkowy(VI) w powyższej reakcji powstawania związku F.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Oddziel działanie jonów H+ od zdolności stężonego kwasu do wiązania wody.

Podpowiedź 2

Katalizator przyspiesza dojście do równowagi, a usuwanie dostępnej wody przesuwa równowagę w stronę estru.

Podpowiedź 3

Podaj katalizator oraz środek odwadniający. Nie przypisuj zmiany wydajności samemu przyspieszeniu reakcji.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Kwas siarkowy pełni funkcję:

− katalizatora (jony H+) (powodując zwiększenie szybkości reakcji estryfikacji)

− środka odwadniającego (jego obecność w mieszaninie reakcyjnej zwiększa wydajność

reakcji, ponieważ substancja ta wiąże wodę powstającą podczas reakcji).

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne określenie dwóch funkcji kwasu siarkowego(VI).

0 p. – za błędne określenie funkcji kwasu siarkowego(VI) lub odpowiedź niepełną albo brak

odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Stężony H2SO4 spełnia dwie różne funkcje. Jako źródło H+ katalizuje estryfikację, umożliwiając szybsze osiągnięcie równowagi przez inną drogę reakcji. Jako środek wiążący wodę zmniejsza dostępność jednego z produktów i sprzyja powstawaniu estru, zwiększając jego równowagową ilość.

Nie należy uzasadniać większej wydajności samym katalizowaniem: katalizator bez dodatkowego działania nie zmienia stałej równowagi ani składu równowagowego. Rozdzielenie wpływu na szybkość i na ilość produktu jest sednem odpowiedzi. Kwas nie staje się przy tym częścią grupy estrowej otrzymanego związku organicznego.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Kwas siarkowy pełni funkcję:

− katalizatora (jony H+) (powodując zwiększenie szybkości reakcji estryfikacji)

− środka odwadniającego (jego obecność w mieszaninie reakcyjnej zwiększa wydajność

reakcji, ponieważ substancja ta wiąże wodę powstającą podczas reakcji).

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_06_dodatkowy_31.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania