Źródło
Informacja do zadań 28–29.
W poniższej tabeli przedstawiono wartości temperatury wrzenia (pod ciśnieniem 1013 hPa)
sześciu alkanów i ich halogenków alkilowych. W cząsteczkach halogenków halogen
połączony jest ze skrajnym atomem węgla.
| Nazwa alkanu | T wrzenia [°C] | Chlorek alkilu | T wrzenia [°C] | Bromek alkilu | T wrzenia [°C] | Jodek alkilu | T wrzenia [°C] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| metan | −161,5 | CH₃Cl | −24,0 | CH₃Br | 3,5 | CH₃I | 42,5 |
| etan | −88,6 | C₂H₅Cl | 12,3 | C₂H₅Br | 38,5 | C₂H₅I | 72,5 |
| propan | −42,1 | C₃H₇Cl | 46,5 | C₃H₇Br | X | C₃H₇I | 102,6 |
| n-butan | 0,5 | C₄H₉Cl | 78,6 | C₄H₉Br | 101,6 | C₄H₉I | 130,6 |
| n-pentan | 36,0 | C₅H₁₁Cl | 107,8 | C₅H₁₁Br | 129,8 | C₅H₁₁I | 155,0 |
| n-heksan | 68,7 | C₆H₁₃Cl | 135,0 | C₆H₁₃Br | 155,3 | C₆H₁₃I | 181,0 |
Oryginalna tabela CKE

Na podstawie: D.R. Lide, Handbook of Chemistry and Physics, Edition 1999-2000.
Uwaga redakcyjna. Wzór 1-chloropentanu to C₅H₁₁Cl. Przypisana mu temperatura wrzenia wynosi 107,8°C.
Spośród wymienionych w tabeli nazw i wzorów substancji wybierz i podaj nazwy alkanów, które w temperaturze 25 °C i pod ciśnieniem 1013 hPa są cieczami, oraz wzory halogenków alkilowych, które w tych warunkach są gazami.
Nazwy alkanów: …
Wzory halogenków alkilowych: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W tabeli odczytaj temperatury wrzenia i porównaj je z 25°C.
Podpowiedź 2
Temperatury topnienia rozpatrywanych alkanów są niższe od 25°C. Spośród nich wybierz te, których temperatura wrzenia jest wyższa od 25°C.
Podpowiedź 3
Podaj n-pentan i n-heksan oraz CH3Cl, CH3Br, C2H5Cl. Nie przenoś stanu skupienia alkanu na jego halogenopochodną bez odczytu danych.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nazwy alkanów: (n-)pentan i (n-)heksan
Wzory halogenków alkilowych: CH3Cl, CH3Br i C2H5Cl
Zasady oceniania
1 p. – za podanie poprawnych nazw alkanów i poprawnych wzorów halogenków alkilowych.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Porównujemy 25°C z temperaturami wrzenia podanymi w tabeli. Rozpatrywane alkany mają temperatury topnienia poniżej 25°C, więc wśród nich cieczami są n-pentan i n-heksan: w temperaturze 25°C są stopione, ale jeszcze nie wrą.
Jeśli temperatura wrzenia jest poniżej 25°C, substancja w tych warunkach jest gazem. Spośród podanych halogenopochodnych ten warunek spełniają CH₃Cl, CH₃Br i C₂H₅Cl.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Nazwy alkanów: (n-)pentan i (n-)heksan
Wzory halogenków alkilowych: CH3Cl, CH3Br i C2H5Cl