Zadanie 29 — czerwiec 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 28–29.

W poniższej tabeli przedstawiono wartości temperatury wrzenia (pod ciśnieniem 1013 hPa)

sześciu alkanów i ich halogenków alkilowych. W cząsteczkach halogenków halogen

połączony jest ze skrajnym atomem węgla.

Nazwa alkanuT wrzenia [°C]Chlorek alkiluT wrzenia [°C]Bromek alkiluT wrzenia [°C]Jodek alkiluT wrzenia [°C]
metan−161,5CH₃Cl−24,0CH₃Br3,5CH₃I42,5
etan−88,6C₂H₅Cl12,3C₂H₅Br38,5C₂H₅I72,5
propan−42,1C₃H₇Cl46,5C₃H₇BrXC₃H₇I102,6
n-butan0,5C₄H₉Cl78,6C₄H₉Br101,6C₄H₉I130,6
n-pentan36,0C₅H₁₁Cl107,8C₅H₁₁Br129,8C₅H₁₁I155,0
n-heksan68,7C₆H₁₃Cl135,0C₆H₁₃Br155,3C₆H₁₃I181,0
Oryginalna tabela CKEInformacja do zadań 28–29. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 15.

Na podstawie: D.R. Lide, Handbook of Chemistry and Physics, Edition 1999-2000.

Uwaga redakcyjna. Wzór 1-chloropentanu to C₅H₁₁Cl. Przypisana mu temperatura wrzenia wynosi 107,8°C.

Spośród wymienionych w tabeli nazw i wzorów substancji wybierz i podaj nazwy alkanów, które w temperaturze 25 °C i pod ciśnieniem 1013 hPa są cieczami, oraz wzory halogenków alkilowych, które w tych warunkach są gazami.

Nazwy alkanów: …

Wzory halogenków alkilowych: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

W tabeli odczytaj temperatury wrzenia i porównaj je z 25°C.

Podpowiedź 2

Temperatury topnienia rozpatrywanych alkanów są niższe od 25°C. Spośród nich wybierz te, których temperatura wrzenia jest wyższa od 25°C.

Podpowiedź 3

Podaj n-pentan i n-heksan oraz CH3Cl, CH3Br, C2H5Cl. Nie przenoś stanu skupienia alkanu na jego halogenopochodną bez odczytu danych.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Nazwy alkanów: (n-)pentan i (n-)heksan

Wzory halogenków alkilowych: CH3Cl, CH3Br i C2H5Cl

Zasady oceniania

1 p. – za podanie poprawnych nazw alkanów i poprawnych wzorów halogenków alkilowych.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Porównujemy 25°C z temperaturami wrzenia podanymi w tabeli. Rozpatrywane alkany mają temperatury topnienia poniżej 25°C, więc wśród nich cieczami są n-pentan i n-heksan: w temperaturze 25°C są stopione, ale jeszcze nie wrą.

Jeśli temperatura wrzenia jest poniżej 25°C, substancja w tych warunkach jest gazem. Spośród podanych halogenopochodnych ten warunek spełniają CH₃Cl, CH₃Br i C₂H₅Cl.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Nazwy alkanów: (n-)pentan i (n-)heksan

Wzory halogenków alkilowych: CH3Cl, CH3Br i C2H5Cl

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_06_dodatkowy_29

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania