
Otrzymany roztwór ogrzano w celu całkowitego usunięcia wydzielającego się tlenku
węgla(IV). Po ostudzeniu do otrzymanego roztworu dodawano w obecności wskaźnika
wodny roztwór wodorotlenku sodu, aby zobojętnić nadmiar kwasu solnego. Na zobojętnienie
zużyto 25 cm3 roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu c = 2 mol·dm−3.
Oblicz w procentach masowych zawartość węglanu sodu w badanej próbce sody kalcynowanej, jeżeli wiadomo, że ta próbka nie zawierała żadnej innej substancji reagującej z kwasem solnym.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Od ilości dodanego HCl odejmij nadmiar oznaczony roztworem NaOH. Dopiero różnicę przelicz na węglan.
Podpowiedź 2
NaOH wskazuje 0,050 mol pozostałego HCl, a początkowo było 0,200 mol. Węglan reaguje z kwasem w stosunku 1:2.
Podpowiedź 3
Oblicz 0,150/2 mol Na2CO3, pomnóż przez 106 g/mol i odnieś masę do 10 g próbki. Otrzymasz 79,5%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Kwas HCl reaguje z zasadą NaOH w stosunku molowym 1 : 1
liczba moli zasady zużytej na zobojętnienie kwasu
nzas. = czas · Vzas = 2 mol · dm−3· 0,025 dm 3 = 0,05 mola = nkw
liczba moli kwasu dodanego do sody
nk1 = 2 mol · dm−3· 0,1 dm 3 = 0,2 mola
liczba moli kwasu, który uległ reakcji z sodą

Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
wyniku w procentach.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
– niepodanie wyniku w procentach.
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
To miareczkowanie odwrotne: najpierw dodano znaną ilość HCl, a potem oznaczono jego pozostałość. Początkowo było 0,100·2 = 0,200 mol HCl. Na nadmiar zużyto 0,025·2 = 0,050 mol NaOH, więc soda zużyła 0,150 mol HCl.
Jeden mol Na2CO3 wymaga dwóch moli HCl, zatem w próbce było 0,0750 mol, czyli 7,95 g węglanu. W próbce 10 g stanowi to 79,5%. Usunięcie CO2 przed miareczkowaniem zapobiega dodatkowej reakcji jego kwaśnego roztworu z zasadą. Nie utożsamiamy pozostałości kwasu z ilością zużytą przez sodę.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Kwas HCl reaguje z zasadą NaOH w stosunku molowym 1 : 1
liczba moli zasady zużytej na zobojętnienie kwasu
nzas. = czas · Vzas = 2 mol · dm−3· 0,025 dm 3 = 0,05 mola = nkw
liczba moli kwasu dodanego do sody
nk1 = 2 mol · dm−3· 0,1 dm 3 = 0,2 mola
liczba moli kwasu, który uległ reakcji z sodą
