Źródło
Informacja do zadań 18–20.
Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie.

Opisz obserwowane zmiany, które świadczą o przebiegu reakcji w probówkach I i II.
Probówka I: …
Probówka II: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal, jaki słabszy kwas może powstać z fenolanu, a jaki z węglanu. Uwzględnij ich postać fizyczną.
Podpowiedź 2
Fenol powoduje zmętnienie lub oleiste krople. Kwas węglowy rozpada się na wodę i gaz.
Podpowiedź 3
Dla I podaj zmętnienie lub tłuste plamy, dla II wydzielanie gazu lub pienienie. Nie zamieniaj reagentu CO2 z produktem drugiej próby.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Probówka I:
• roztwór mętnieje
• pojawiają się „tłuste plamy”
Probówka II:
• wydziela się gaz
• zawartość probówki się pieni
Zasady oceniania
1 p. – za poprawny opis zmian.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W I CO2 w wodzie tworzy układ kwasu węglowego, który protonuje anion fenolanowy. Powstający fenol ma ograniczoną rozpuszczalność, dlatego roztwór mętnieje lub pojawiają się oleiste „tłuste” plamy. W II mocniejszy kwas siarkowy reaguje z węglanem, a powstający nietrwały kwas węglowy rozpada się z wydzieleniem CO2.
Widać pęcherzyki gazu lub pienienie. Trzeba opisać obserwacje, nie tylko nazwać wypierane kwasy. Nie przypisujemy gazu pierwszej probówce jako produktu, bo CO2 jest w niej wprowadzanym reagentem; objawem chemicznym jest wydzielenie słabiej rozpuszczalnego fenolu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Probówka I:
• roztwór mętnieje
• pojawiają się „tłuste plamy”
Probówka II:
• wydziela się gaz
• zawartość probówki się pieni