Zadanie 16 — czerwiec 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 15–16.

Spośród tlenków o poniższych wzorach wybrano trzy i oznaczono je numerami I, II i III,

a następnie zbadano ich właściwości.

ZnO … CaO … SiO2 … CuO … P4O10

W doświadczeniu wykorzystano wodę, wodny roztwór kwasu siarkowego(VI) i stężony

wodny roztwór wodorotlenku sodu.

Po zakończeniu doświadczenia sformułowano poniższe wnioski.

Tlenek I jest rozpuszczalny w wodzie. Ulega reakcji w roztworze kwasu siarkowego(VI). Nie

reaguje ze stężonym roztworem wodorotlenku sodu.

Tlenek II jest nierozpuszczalny w wodzie. Nie reaguje z roztworem kwasu siarkowego(VI)

nawet po ogrzaniu. Reaguje ze stężonym roztworem wodorotlenku sodu po ogrzaniu.

Tlenek III jest nierozpuszczalny w wodzie. Reaguje z roztworem kwasu siarkowego(VI) oraz

ze stężonym roztworem wodorotlenku sodu, w wyniku czego tworzy bezbarwne klarowne

roztwory.

Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji tlenku III z kwasem siarkowym(VI) i z wodorotlenkiem potasu, jeżeli w jednej z tych reakcji powstaje jon kompleksowy, w którym atom centralny ma liczbę koordynacyjną równą 4.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zapisz osobno zachowanie ZnO w kwasie i w nadmiarze zasady. W drugim wariancie wykorzystaj liczbę koordynacyjną cztery.

Podpowiedź 2

Kompleks ma wzór [Zn(OH)4]2−. Zbilansuj tlen i wodór, dodając H2O obok OH−.

Podpowiedź 3

Użyj ZnO + 2H+ → Zn2+ + H2O oraz ZnO + 2OH− + H2O → [Zn(OH)4]2−. Sprawdź ładunki.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

ZnO + 2H + → Zn 2 + + H2O lub … ZnO + 2H3O + → Zn 2 + + 3H2O
ZnO + 2OH − + H2O → [Zn(OH)4] 2 −

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne napisanie obu równań reakcji w formie jonowej skróconej.

1 p. – za poprawne napisanie jednego równania reakcji w formie jonowej skróconej.

0 p. – za błędne napisanie obu równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne

współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub odpowiedź niepełną

albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

ZnO jako tlenek amfoteryczny reaguje z H+ do Zn2+ i wody: ZnO + 2H+ → Zn2+ + H2O. W stężonej zasadzie tworzy jon kompleksowy o czterech ligandach hydroksylowych. Do bilansu potrzeba dwóch OH− oraz jednej wody: ZnO + 2OH− + H2O → [Zn(OH)4]2−.

Liczba koordynacyjna cztery nie oznacza czterech jonów OH− jako reagentów, ponieważ tlen i wodór pochodzą także z tlenku i wody. Jony potasu i siarczany pomijamy w zapisie skróconym. Osadu ZnO nie rozpisujemy na wolne jony.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

ZnO + 2H + → Zn 2 + + H2O lub … ZnO + 2H3O + → Zn 2 + + 3H2O
ZnO + 2OH − + H2O → [Zn(OH)4] 2 −
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_06_dodatkowy_16

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania