Źródło
Informacja do zadań 15–16.
Spośród tlenków o poniższych wzorach wybrano trzy i oznaczono je numerami I, II i III,
a następnie zbadano ich właściwości.
ZnO … CaO … SiO2 … CuO … P4O10
W doświadczeniu wykorzystano wodę, wodny roztwór kwasu siarkowego(VI) i stężony
wodny roztwór wodorotlenku sodu.
Po zakończeniu doświadczenia sformułowano poniższe wnioski.
Tlenek I jest rozpuszczalny w wodzie. Ulega reakcji w roztworze kwasu siarkowego(VI). Nie
reaguje ze stężonym roztworem wodorotlenku sodu.
Tlenek II jest nierozpuszczalny w wodzie. Nie reaguje z roztworem kwasu siarkowego(VI)
nawet po ogrzaniu. Reaguje ze stężonym roztworem wodorotlenku sodu po ogrzaniu.
Tlenek III jest nierozpuszczalny w wodzie. Reaguje z roztworem kwasu siarkowego(VI) oraz
ze stężonym roztworem wodorotlenku sodu, w wyniku czego tworzy bezbarwne klarowne
roztwory.
Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji tlenku III z kwasem siarkowym(VI) i z wodorotlenkiem potasu, jeżeli w jednej z tych reakcji powstaje jon kompleksowy, w którym atom centralny ma liczbę koordynacyjną równą 4.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz osobno zachowanie ZnO w kwasie i w nadmiarze zasady. W drugim wariancie wykorzystaj liczbę koordynacyjną cztery.
Podpowiedź 2
Kompleks ma wzór [Zn(OH)4]2−. Zbilansuj tlen i wodór, dodając H2O obok OH−.
Podpowiedź 3
Użyj ZnO + 2H+ → Zn2+ + H2O oraz ZnO + 2OH− + H2O → [Zn(OH)4]2−. Sprawdź ładunki.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne napisanie obu równań reakcji w formie jonowej skróconej.
1 p. – za poprawne napisanie jednego równania reakcji w formie jonowej skróconej.
0 p. – za błędne napisanie obu równań reakcji (błędne wzory reagentów, błędne
współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) lub odpowiedź niepełną
albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
ZnO jako tlenek amfoteryczny reaguje z H+ do Zn2+ i wody: ZnO + 2H+ → Zn2+ + H2O. W stężonej zasadzie tworzy jon kompleksowy o czterech ligandach hydroksylowych. Do bilansu potrzeba dwóch OH− oraz jednej wody: ZnO + 2OH− + H2O → [Zn(OH)4]2−.
Liczba koordynacyjna cztery nie oznacza czterech jonów OH− jako reagentów, ponieważ tlen i wodór pochodzą także z tlenku i wody. Jony potasu i siarczany pomijamy w zapisie skróconym. Osadu ZnO nie rozpisujemy na wolne jony.