Źródło
Informacja do zadania 39.

W celu porównania właściwości acetamidu i mocznika przeprowadzono dwa doświadczenia
A i B zilustrowane na schemacie.
Doświadczenie A Doświadczenie B

Po zmieszaniu reagentów zawartość każdej probówki ogrzano. Stwierdzono, że we
wszystkich probówkach przebiegły reakcje chemiczne.
Oceń, które z przeprowadzonych doświadczeń (A czy B) można wykorzystać w celu odróżnienia acetamidu od mocznika, i uzasadnij swoje stanowisko. W uzasadnieniu odwołaj się do zmian możliwych do zaobserwowania w probówkach I i II (w wybranym doświadczeniu) i pozwalających na odróżnienie acetamidu od mocznika.
W celu odróżnienia acetamidu od mocznika należy przeprowadzić doświadczenie …
Uzasadnienie:
Probówka I:
Probówka II:

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj produkty hydrolizy acetamidu i mocznika osobno w kwasie oraz w zasadzie.
Podpowiedź 2
W kwasie tylko mocznik wydziela CO2. W zasadzie oba związki mogą uwalniać NH3.
Podpowiedź 3
Wskaż A: w I brak wydzielania gazu i możliwy zapach octu, w II wydziela się bezwonny gaz. Podaj kontrast obu próbek.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
W celu odróżnienia acetamidu od mocznika należy przeprowadzić doświadczenie A.
Uzasadnienie:
Probówka I Probówka II
Wyczuwa się charakterystyczny zapach Nie wyczuwa się charakterystycznego
octu. zapachu
lub
Wydziela się bezwonny gaz.
albo
Probówka I Probówka II
Nie wydziela się gaz. Wydziela się gaz.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawny wybór doświadczenia i poprawny opis zmian pozwalających odróżnić
zawartość probówek.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Wybieramy doświadczenie A, czyli ogrzewanie w środowisku kwasowym. Acetamid daje kwas octowy o charakterystycznym zapachu i nie wydziela CO2, natomiast mocznik daje jony amonowe oraz bezwonny CO2 widoczny jako gaz. Różnicę można więc opisać przez wydzielanie gazu w II i jego brak w I.
W doświadczeniu B oba związki mogą uwalniać amoniak, dlatego ten objaw nie zapewnia rozróżnienia. Trzeba porównać obie probówki wybranego doświadczenia, a nie wymienić tylko produkt jednej. Opis zapachu jest cechą wyniku próby, bez potrzeby bezpośredniego wąchania probówki.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
W celu odróżnienia acetamidu od mocznika należy przeprowadzić doświadczenie A.
Uzasadnienie:
Probówka I Probówka II
Wyczuwa się charakterystyczny zapach Nie wyczuwa się charakterystycznego
octu. zapachu
lub
Wydziela się bezwonny gaz.
albo
Probówka I Probówka II
Nie wydziela się gaz. Wydziela się gaz.