Źródło
Informacja do zadań 36–38.
Kwas askorbinowy ulega przemianie w kwas dehydroaskorbinowy zgodnie z poniższym
schematem. Odszczepienie jednego protonu od cząsteczki witaminy C prowadzi do powstania
anionu askorbinianowego (reakcja 1.). W wyniku oddania przez anion askorbinianowy
elektronu i drugiego protonu powstaje rodnik askorbylowy (reakcja 2.). Wskutek utraty
elektronu przez rodnik askorbylowy tworzy się kwas dehydroaskorbinowy (reakcja 3.).



Na podstawie: J. Szymańska-Pasternak, A. Janicka, J. Bober, Witamina C jako oręż w walce
z rakiem, „Onkologia w praktyce klinicznej”, 2011/1.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Prześledź kierunki H+ w pierwszych dwóch etapach oraz elektronu w trzecim.
Podpowiedź 2
Anion może oddawać i przyjmować proton, a rodnik zawiera elektron niesparowany. Utrata elektronu oznacza utlenienie.
Podpowiedź 3
Oceń P, P, F. Kwas dehydroaskorbinowy powstaje przez utlenienie rodnika, a nie jego redukcję.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. P 2. P 3. F
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W reakcji 1 anion askorbinianowy może przyjąć proton, odtwarzając kwas, a w reakcji 2 oddaje kolejny proton, więc pierwsze zdanie jest prawdziwe. Rodnik ma niesparowany elektron, co odpowiada jego dużej reaktywności: drugie również jest prawdziwe. W reakcji 3 rodnik oddaje elektron i przechodzi w kwas dehydroaskorbinowy, czyli ulega utlenieniu, nie redukcji.
Trzecie zdanie jest fałszywe. Kolejność to P, P, F. Trzeba śledzić osobno protony i elektrony: przekazywanie H+ opisuje właściwości kwasowo-zasadowe, a przekazywanie e− rozstrzyga o utlenianiu i redukcji.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. P 2. P 3. F