Zadanie 32 — maj 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Kwas 2-hydroksypropanowy w reakcji ze związkiem X tworzy ester o wzorze sumarycznym

C5H8O4. Orbitalom walencyjnym każdego z atomów węgla budujących cząsteczkę związku X

przypisuje się inny typ hybrydyzacji. Ponadto wiadomo, że w cząsteczce związku X

występuje tylko jedna grupa funkcyjna.

Ustal wzór związku X, którego użyto do estryfikacji kwasu 2-hydroksypropanowego, i napisz równanie reakcji otrzymywania opisanego estru. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

Zadanie 32 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Z bilansu atomów dodaj wodę do wzoru estru i odejmij skład kwasu mlekowego. Ustal wzór X.

Podpowiedź 2

X ma C2H4O2. Poszukaj związku o jednej grupie funkcyjnej i atomach węgla sp3 oraz sp2.

Podpowiedź 3

Wybierz kwas octowy. Zapisz estryfikację alkoholowej grupy hydroksylowej kwasu mlekowego, pozostawiając jego grupę karboksylową bez zmiany.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 32 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji.

0 p. – za napisanie błędnego równania reakcji (błędne wzory, błędne współczynniki

stechiometryczne) albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Z bilansu estryfikacji kwas mlekowy i X tracą jedną H2O, więc X ma wzór C2H4O2. Warunek dwóch różnych hybrydyzacji atomów węgla i jednej grupy funkcyjnej wskazuje kwas octowy: jego węgiel metylowy ma sp3, a karboksylowy sp2. W tym zadaniu kwas mlekowy działa swoją alkoholową grupą hydroksylową, którą estryfikuje kwas octowy.

Grupa karboksylowa kwasu mlekowego pozostaje wolna. Produktem jest ester o wzorze C5H8O4 i woda. Nie zakładamy automatycznie, że każdy partner związku nazwanego kwasem musi być alkoholem: hydroksykwas ma dwie różne grupy funkcyjne.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 32 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_05_glowny_32

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania