Zadanie 31 — maj 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Przygotowano dwa wodne roztwory kwasu metanowego (mrówkowego) o temperaturze

t = 20 oC: roztwór pierwszy o pH = 1,9 i roztwór drugi o nieznanym pH. Stopień dysocjacji

kwasu w roztworze pierwszym jest równy 1,33%, a w roztworze drugim wynosi 4,15%.

Na podstawie: Z. Dobkowska, K. Pazdro, Szkolny poradnik chemiczny, Warszawa 1990.

Oblicz pH roztworu, w którym stopień dysocjacji kwasu metanowego jest równy 4,15%.

Wynik końcowy zaokrąglij do pierwszego miejsca po przecinku. Oceń, czy wyższa wartość stopnia dysocjacji kwasu w roztworze oznacza, że roztwór ten ma bardziej kwasowy odczyn.

Obliczenia:

Ocena:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Przelicz pH pierwszego roztworu na [H+]. W obu roztworach użyj tej samej stałej dysocjacji.

Podpowiedź 2

Dla małego α zachodzi Kₐ ≈ α[H+]. Stąd stosunek stężeń H+ jest odwrotny do stosunku stopni dysocjacji.

Podpowiedź 3

Oblicz [H+]2 ≈ 10−1,9·0,0133/0,0415 i pH ≈ 2,4. Wyjaśnij, że większy udział dysocjacji nie oznacza większego stężenia jonów H+.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 31 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

pH=−log0,43⋅10−2

Ocena, np.: Wyższa wartość stopnia dysocjacji kwasu w roztworze nie oznacza, że roztwór

ma bardziej kwasowy odczyn.

Zasady oceniania

2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń, podanie wyniku

jako wielkości niemianowanej z właściwą dokładnością i poprawnym zaokrągleniem

oraz sformułowanie poprawnej oceny.

1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:

– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego

lub

– podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością lub z błędnym zaokrągleniem

lub

– podanie wyniku z jednostką

lub

– sformułowanie błędnej oceny lub brak oceny.

0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W pierwszym roztworze [H+] = 10−1,9 ≈ 0,01259 mol/dm3. Dla małego stopnia dysocjacji Kₐ ≈ α[H+], a ta sama temperatura oznacza to samo Kₐ w obu roztworach. Zatem [H+]2 ≈ [H+]1·α1/α2 ≈ 0,01259·0,0133/0,0415 ≈ 0,00403 mol/dm3.

Daje to pH około 2,4. Wyższy stopień dysocjacji nie oznacza tutaj bardziej kwasowego roztworu: drugi jest bardziej rozcieńczony i ma mniejsze bezwzględne stężenie H+. Stopień opisuje udział zdysocjowanych cząsteczek, a pH stężenie jonów; tych wielkości nie utożsamiamy.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 31 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 24.

pH=−log0,43⋅10−2

Ocena, np.: Wyższa wartość stopnia dysocjacji kwasu w roztworze nie oznacza, że roztwór

ma bardziej kwasowy odczyn.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_05_glowny_31

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania